Chọn tổ hợp môn lớp 10 có cần tính đến nguyện vọng đại học?

Thạc sĩ Nguyễn Hải Trường An - Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Phát triển Tuyển sinh, Trường đại học Hùng Vương TP.HCM - có một vài lưu ý cho học sinh lớp 9 trước thềm kỳ thi tuyển sinh 10 năm 2026. Trong đó, vấn đề lựa chọn tổ hợp môn được cô phân tích rất kỹ.

Chọn tổ hợp môn ở lớp 10: cẩn trọng để không gặp khó về sau

Các trường đại học sử dụng tổ hợp xét tuyển (thường là 3 môn). Mỗi ngành sẽ quy định những tổ hợp môn cụ thể. Ví dụ, ngành báo chí của Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM xét tuyển tổ hợp C00 (văn - sử - địa) và D01 (toán - văn - anh).

Không ít học sinh đạt điểm thi tốt nghiệp THPT cao nhưng vẫn "lỡ hẹn" với ngành mong muốn vì không có điểm ở các môn thuộc tổ hợp xét tuyển phù hợp.

Thạc sĩ Trường An chia sẻ, theo quy định mới, học sinh có thể thay thế môn trong tổ hợp nếu không học đủ 6 học kỳ hoặc sử dụng tổ hợp khác khi xét tuyển nếu đủ điều kiện dự thi. Đây là một "điểm mở" về mặt kỹ thuật.

"Tuy nhiên, thực tế tồn tại nhiều rủi ro. Thứ nhất là thiếu nền tảng và mất lợi thế cạnh tranh. Bạn không học xuyên suốt 3 năm mà chỉ đổi ở giai đoạn cuối, dẫn đến kiến thức không đủ sâu. So với những bạn đã định hướng và chuẩn bị từ sớm, bạn sẽ thiệt thòi.

Thứ hai là tạo tâm lý chủ quan. Vì cho rằng mình vẫn có thể quay đầu nên nhiều bạn thường... nhắm mắt chọn đại tổ hợp môn khi vào lớp 10" - thạc sĩ Trường An nhấn mạnh.

Quy chế có thể mở nhưng năng lực thì không thể cải thiện trong một sớm một chiều.

Chọn tổ hợp môn không phải là chọn nghề. Hiểu chính xác, bạn lựa chọn nền tảng để có thể mở ra nhiều cơ hội trong tương lai.

Định hướng sao cho phù hợp?

Theo thạc sĩ Trường An, hiện có thể phân các môn thành 3 nhóm chính:

Nhóm khoa học tự nhiên (toán - lý - hóa - sinh) phù hợp với những bạn có tư duy logic, thích phân tích, giải quyết vấn đề, làm việc với hệ thống và dữ liệu.

Nhóm này dẫn bạn đến các ngành như công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ thuật, tự động hóa, y - dược - sinh học...

Nhóm khoa học xã hội (văn - sử - địa) phù hợp với những bạn có khả năng ngôn ngữ, giao tiếp, thấu hiểu con người.

Các ngành liên quan bao gồm truyền thông, marketing, luật, hành chính, du lịch - dịch vụ... Đây là nhóm phát triển mạnh nhờ nền tảng số nhưng mức độ cạnh tranh cao và đòi hỏi kỹ năng rõ rệt.

Nhóm kết hợp là xu hướng nổi bật hiện nay khi nhiều ngành mang tính liên ngành như kinh tế số, thương mại điện tử, sản phẩm số, FinTech, EduTech, du lịch thông minh…

Những lĩnh vực này yêu cầu người học vừa có tư duy logic, vừa hiểu con người, vừa có khả năng sáng tạo và ứng dụng công nghệ.

Trong bối cảnh AI phát triển, nhiều công việc mang tính lặp lại, ít yêu cầu tư duy sẽ dần bị thay thế. Điều này khiến yêu cầu đối với người học không còn nằm ở việc "biết gì", mà là "tư duy và thích nghi như thế nào".

Một ngành học không chỉ dẫn đến một nghề duy nhất và một nghề cũng không chỉ đến từ một ngành học duy nhất.

Hiện nay, có hàng trăm ngành đào tạo nhưng thị trường lại có hàng nghìn vị trí việc làm khác nhau. Nhiều công việc mang tính liên ngành, đòi hỏi người học kết hợp nhiều kiến thức và kỹ năng, không còn đi theo một lộ trình cố định.

Có thể nói, tương lai không thuộc về người giỏi một môn mà thuộc về người biết kết hợp nhiều năng lực cho chuyên môn.