Đôi bạn An Giang chế tạo bạt phủ thân thiện với môi trường

Ý tưởng đến từ việc giúp gia đình làm vườn

Tôi gặp hai bạn Võ Huỳnh Ngọc Châu và Vũ Huy Hưng - lớp 10 Tin, Trường THPT chuyên Huỳnh Mẫn Đạt, phường Rạch Giá, An Giang - vào một buổi chiều sau giờ học, khi hai bạn ngồi lại lớp để trao đổi thêm về dự án của mình.

Không còn không khí căng thẳng của những ngày dự thi, hai bạn thoải mái hơn khi nhắc lại hành trình đã qua, từ lúc hình thành ý tưởng đến khi hoàn thiện sản phẩm.

Giữa câu chuyện xen lẫn tiếng cười, cả Châu và Hưng đều không giấu được sự hào hứng khi nói về đề tài mà mình đã theo đuổi.

Ngọc Châu hào hứng lật cuốn sổ nhỏ ra, chỉ vào những dòng chữ đầu tiên mà hai bạn đã ghi rồi kể: “Ý tưởng cho dự án này xuất phát từ những lần mình và Hưng giúp gia đình làm vườn và tham gia các hoạt động trải nghiệm tại nhiều mô hình trồng rau.

Chúng mình nhận thấy hầu hết các cô, chú nông dân vẫn dùng bạt phủ bằng nhựa PE, tuy tiện lợi nhưng khó phân hủy, thải ra môi trường sẽ gây ô nhiễm đất và nguồn nước”.

Trong lúc Châu kể chuyện thì Huy Hưng cẩn thận đặt nhẹ lên bàn sản phẩm đã hoàn chỉnh. Tấm bạt nhìn khá quen thuộc, nhưng đằng sau đó là quá trình thử nghiệm gian nan.

Hưng cho biết: “Chúng mình tận dụng những nguyên liệu gần gũi là lá dứa và bã mía để tạo nên vật liệu mới. Nhóm trích ly cellulose và chế tạo ra biochar có khả năng mang theo phân bón, rồi kết hợp với nhựa sinh học phân hủy (PLA) để tạo thành bạt phủ sinh học.

Loại bạt này vẫn giữ được những chức năng quen thuộc như giữ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại và giúp điều hòa nhiệt độ. Nhưng điểm đặc biệt là sau khi sử dụng, bạt có thể tự phân hủy trong đất, không để lại vi nhựa hay tồn dư gây hại. Phần biochar còn giúp phân bón được giải phóng từ từ, nên cây phát triển ổn định hơn, đồng thời giảm được lượng phân bón hóa học”.

Đôi bạn An Giang chinh phục thử thách

Trong quá trình thực hiện, Châu và Hưng đã gặp những lần thử nghiệm không hề suôn sẻ. “Chúng mình gặp khó ở phần chuyên môn nhiều hơn. PLA thì kỵ nước, còn cellulose lại hút nước rất mạnh nên mấy mẫu đầu tiên làm ra bị giòn, dễ gãy, bề mặt thì không đều. Nhìn sản phẩm lúc đó... chúng mình cũng hơi nản”, Châu nói.

Không chỉ dừng lại ở kỹ thuật, câu chuyện kinh phí cũng khiến hai bạn phải cân nhắc. Châu và Hưng không có nhiều điều kiện để mua thêm hóa chất hay thiết bị, nên gần như mọi thứ đều được tính toán kỹ, tận dụng tối đa.

“Có lúc chúng mình phải làm đi làm lại nhiều lần, chỉ để tiết kiệm nguyên liệu. May mắn chúng mình không tự xoay xở mà còn có sự hỗ trợ từ cô Vân Hà, các thầy cô ở trường mình và Trường đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM. Nhờ vậy, nhóm mình có thêm điều kiện về máy móc, dụng cụ để tiếp tục thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm”, Hưng kể lại.

“Bài toán” về việc cân bằng giữa dự án và việc học trên lớp cũng là thử thách với Châu và Hưng. Khi bắt tay vào thực hiện đề tài, thời gian biểu của hai bạn gần như bị xáo trộn hoàn toàn.

“Bài vở trên lớp nhiều, chúng mình chỉ còn cách tranh thủ từng khoảng thời gian trống, những buổi nghỉ trưa, giờ ra chơi hay sau giờ tan học để tận dụng thực hiện dự án. Buổi tối, hai đứa lại tiếp tục họp online để trao đổi, chỉnh sửa. Cuối tuần, chúng mình còn di chuyển lên TP.HCM làm thêm thí nghiệm và xử lý số liệu”, Châu bày tỏ.

Có những lúc áp lực dồn lại, cả hai mệt đến mức bật khóc. Nhưng rồi, nhờ sự động viên từ cô Vân Hà và sự đồng hành của nhau, Châu và Hưng dần thích nghi với nhịp độ ấy.

Là người hướng dẫn Châu và Hưng từ những ngày đầu tiên thực hiện dự án, cô Vân Hà cho biết: “Điều khiến tôi tâm đắc chính là việc các em đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương.

Khu vực Tắc Cậu có nguồn khóm rất dồi dào, nếu biết khai thác hợp lý, có thể góp phần tạo ra những sản phẩm hữu ích trong đời sống. Dự án này không chỉ giúp giảm thiểu rác thải nhựa, mà còn mở ra hướng đi trong việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp”.

Đề tài không chỉ mang tính ứng dụng cao mà còn giúp hai bạn xuất sắc giành giải ba tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm học 2025-2026.

Với hai bạn, giải thưởng không chỉ là một cột mốc đáng nhớ, mà còn là động lực để tiếp tục phát triển những ý tưởng gần gũi, thiết thực hơn với đời sống.

Thời gian tới, nhóm mong muốn tiếp tục thử nghiệm, cải tiến sản phẩm để phù hợp hơn với nhiều điều kiện sử dụng khác nhau, đồng thời có cơ hội đưa sản phẩm đến gần hơn với thực tế thông qua các mô hình ứng dụng cụ thể.