Nhật thực diễn ra liên tiếp trong 2 năm tới, Việt Nam quan sát được những lần nào?

Trong vài năm gần đây, các hiện tượng thiên văn lớn như nguyệt thực hay nhật thực luôn thu hút sự chú ý của cộng đồng yêu thiên văn học. 

Nếu năm 2025 được xem là giai đoạn nhật thực hiếm hoi thì từ năm 2026 trở đi, trái đất sẽ đón chào chuỗi hiện tượng nhật thực đặc biệt.

Theo trang Space.com, giai đoạn từ năm 2026 đến giữa năm 2028 sẽ chứng kiến ba lần nhật thực toàn phần và ba lần nhật thực hình khuyên liên tiếp, một chuỗi hiện tượng được ví như kỷ nguyên vàng của nhật thực.

Chuỗi nhật thực hiếm gặp trên toàn cầu

Trong chưa đầy hai năm, trái đất sẽ lần lượt trải qua ba lần nhật thực toàn phần vào tháng 8-2026, tháng 8-2027 và tháng 7-2028, xen kẽ với ba lần nhật thực hình khuyên vào tháng 2-2026, tháng 2-2027 và tháng 1-2028.

Hiện tượng mở đầu cho chuỗi hiện tượng này là nhật thực toàn phần ngày 12-8-2026. Đường đi của bóng mặt trăng sẽ bắt đầu từ Siberia, đi qua Greenland, Iceland rồi quét qua miền bắc Tây Ban Nha trước khi rời khỏi Địa Trung Hải. 

Tiếp theo đó, nhật thực toàn phần ngày 2-8-2027 được nhiều nhà khoa học gọi là "nhật thực của thế kỷ". Bóng tối của mặt trăng sẽ di chuyển qua miền nam của Tây Ban Nha, Bắc Phi và Trung Đông. 

Thời gian toàn phần có thể kéo dài tới 6 phút 22 giây, một trong những lần nhật thực dài nhất thế kỷ XXI. Những địa điểm lịch sử như thành phố Luxor (Ai Cập) được dự đoán sẽ là điểm quan sát nhật thực lý tưởng.

Đến ngày 22-7-2028, một lần nhật thực toàn phần khác sẽ đi qua nước Úc và New Zealand. Đặc biệt, thành phố Sydney của Úc sẽ được trải nghiệm hiện tượng này lần đầu tiên kể từ năm 1857. 

Vì sao nhật thực lại xuất hiện theo chuỗi?

Việc ba lần nhật thực toàn phần diễn ra liên tiếp trong thời gian ngắn là một hiện tượng có quy luật trong thiên văn học. Nguyên nhân liên quan đến chu kỳ Saros - chu kỳ lặp lại của các lần nhật thực và nguyệt thực.

Trang Space.com cho biết, chu kỳ này kéo dài khoảng 18 năm, 11 ngày và 8 giờ. Sau khoảng thời gian đó, vị trí tương đối giữa mặt trời, trái đất và mặt trăng gần như trở lại trạng thái ban đầu. 

Vì vậy, một hiện tượng nhật thực có đặc điểm tương tự sẽ xuất hiện trở lại, nhưng dịch chuyển sang khu vực khác trên trái đất.

Trong giai đoạn 2026 - 2028, có ba chu kỳ Saros khác nhau trùng thời điểm hoạt động, nên thế giới sẽ chứng kiến liên tiếp ba lần nhật thực toàn phần cùng với ba lần nhật thực hình khuyên. Chính sự trùng hợp này khiến bầu trời bước vào giai đoạn được ví như mùa cao điểm của nhật thực.

Trước đây, những chuỗi hiện tượng tương tự từng xảy ra vào các giai đoạn năm 1990 - 1992, năm 2008 - 2010 và dự kiến sẽ lặp lại một lần nữa trong giai đoạn năm 2044 - 2046. 

Tuy nhiên, chuỗi nhật thực từ năm 2026 đến năm 2028 được đánh giá là thuận lợi hơn cho việc quan sát, bởi đường đi của bóng mặt trăng đi qua nhiều khu vực đông dân cư và điểm du lịch nổi tiếng trên thế giới.

Việt Nam có thể quan sát những hiện tượng nào?

Dù không nằm trên đường đi toàn phần của các lần nhật thực lớn trong giai đoạn này, Việt Nam vẫn có cơ hội quan sát một phần của hai lần nhật thực toàn phần cùng với một số hiện tượng nguyệt thực đáng chú ý.

Cụ thể, theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), tại Việt Nam có thể theo dõi các hiện tượng sau:

- 21-2-2027: Nguyệt thực nửa tối.

- 2-8-2027: Nhật thực toàn phần (quan sát được một phần tại Việt Nam, trừ các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc).

- 6 và 7-7-2028: Nguyệt thực một phần.

- 22-7-2028: Nhật thực toàn phần (quan sát được một phần tại Việt Nam, trừ Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang và Cao Bằng).

- 31-12-2028 và 1-1-2029: Nguyệt thực toàn phần.

Dù chỉ quan sát được một phần, đây vẫn là cơ hội hiếm để người yêu thiên văn tại Việt Nam theo dõi sự kiện khi mặt trăng dần che khuất mặt trời, tạo nên khung cảnh bầu trời tối đi giữa ban ngày.