Sinh viên tranh biện về chuyện giữ gìn văn hóa trong thời đại số

Trong chung kết cuộc thi Gấm vóc non sông 2026 do Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn tổ chức, sinh viên đến từ hai cơ sở Hà Nội và TP.HCM đã mang đến những phần thi thể hiện bản lĩnh của người trẻ trong việc lan tỏa di sản văn hóa dân tộc.

Từ gần 400 thí sinh ban đầu, cuộc thi đã chọn lọc được 6 nhân tố xuất sắc nhất bước vào vòng chung kết, tranh tài qua 4 phần thi: Chào sân, Kiến thức, Tranh biện và Bản lĩnh để tìm ra chủ nhân của ngôi vị quán quân.

Với chủ đề "Thế hệ trẻ với trách nhiệm gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc trong kỷ nguyên mới", chung kết cuộc thi năm nay có những vấn đề thú vị được nêu lên, cho thấy góc nhìn và tư duy của gen Z về việc gìn giữ văn hóa trong bối cảnh thời đại số.

Văn hóa truyền thống: Cách tân để tồn tại hay giữ gìn để không mất gốc?

Trong phần thi Tranh biện, trước ý kiến "Chúng ta nên ưu tiên việc làm mới (cải biên) các giá trị văn hóa truyền thống để phù hợp với thị hiếu hiện đại hơn là nỗ lực bảo tồn nguyên bản chúng", hai thí sinh Nguyễn Ngọc Bảo (khoa Lịch sử, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn cơ sở TP.HCM) và Trần Phương Huyền (khoa Chính trị và Quốc tế học, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn cơ sở Hà Nội) đã đưa ra những lập luận sắc bén xoay quanh vấn đề này. 

Ở góc độ ủng hộ, Nguyễn Ngọc Bảo khẳng định việc cải biên thực chất là chắt lọc tinh túy cốt lõi để tiếp biến phù hợp với thời đại. 

Để củng cố lập luận về việc kết nối di sản với giới trẻ, Ngọc Bảo dẫn chứng về sự thành công của ca khúc Bắc Bling của Hoà Minzy.

"Văn hóa vốn kế thừa các giá trị truyền thống, nhưng để tiếp tục phát triển, di sản cần đáp ứng được thị hiếu của giới trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước", Bảo nhấn mạnh. 

Phản biện lại quan điểm trên, Trần Phương Huyền cho rằng thay vì cải biên, chúng ta nên chú trọng lan tỏa văn hóa thông qua giáo dục. 

Bạn dẫn chứng thực trạng nhiều tác phẩm truyền thống bị làm mới quá đà trên TikTok dẫn đến biến chất. Phương Huyền cho rằng, khi văn hóa bị cuốn theo mục đích thương mại và thị hiếu nhất thời, những giá trị nguyên bản quý giá sẽ có nguy cơ bị đánh mất. 

Cũng xoay quanh sự phát triển của văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa, Phùng Thế Anh (khoa Triết học và Quản lý) và Nguyễn Việt Giang (khoa Xã hội học và Công tác xã hội) từ cơ sở Hà Nội đã có màn tranh biện với nhận định về việc thương mại hoá di sản.

Ở góc độ ủng hộ, Thế Anh lập luận rằng kinh tế hóa văn hóa giúp củng cố nội lực cho di sản và khẳng định "quyền lực mềm" quốc gia trên trường quốc tế. 

Phản biện quan điểm này, Việt Giang bày tỏ lo ngại về việc lợi nhuận sẽ cắt đứt sự kết nối thiêng liêng giữa con người và di sản, khiến các giá trị tinh thần cốt lõi dễ bị biến dạng.

Với lập luận sắc bén và phong thái tự tin, Thế Anh và Ngọc Bảo đã chinh phục ban giám khảo để giành tấm vé bước vào vòng tranh tài ngôi vị quán quân.

Làm sao để giữ gìn bản sắc thời hội nhập?

Ở vòng thi Bản lĩnh, trước câu hỏi hóc búa về yếu tố quan trọng nhất để giữ gìn bản sắc dân tộc trong thời đại hội nhập, hai thí sinh đã đưa ra những góc nhìn có chiều sâu.

Phùng Thế Anh chia sẻ điều quan trọng nhất để giữ gìn văn hóa trong thời đại mới là "nâng tầm giá trị".

"Muốn nâng tầm văn hóa phải giữ gìn được cốt lõi, đồng thời biến đổi phù hợp với thế hệ trẻ và tận dụng giá trị kinh tế để thúc đẩy sự tiến lên của di sản", Thế Anh cho biết.

Trong khi đó, Nguyễn Ngọc Bảo lại khẳng định "nền tảng văn hóa" mới là yếu tố quyết định. Trong một thế giới bị bủa vây bởi công nghệ, chỉ có một nền tảng văn hóa vững vàng mới giúp con người không bị đánh mất bản sắc. 

Ngọc Bảo nhận định: "Toàn cầu hóa chính là phép thử để xem nền tảng văn hóa của dân tộc nào đủ vững vàng, đủ bản lĩnh để không ngừng vươn xa hơn".

Sau những vòng đấu kịch tính, chiến thắng thuyết phục đã thuộc về Nguyễn Ngọc Bảo - thí sinh đã thể hiện được sự tự tin và góc nhìn văn hóa đa chiều trong cuộc thi Gấm vóc non sông năm 2026.

Ngoài ra, ban tổ chức còn trao giải nhì cho Phùng Thế Anh, giải ba cho Nguyễn Việt Giang và Trần Phương Huyền. Hai giải khuyến khích được trao cho 2 sinh viên đến từ cơ sở TP.HCM là Trần Trịnh Khánh Vi và Trần Nguyễn Bảo Di. 

PGS.TS. Lê Thị Ngọc Điệp - Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM cho biết, thông qua cuộc thi Gấm vóc non sông năm 2026, sinh viên không chỉ thể nghiệm kiến thức mà còn được khơi dậy tình yêu quê hương và ý thức trách nhiệm với việc bảo tồn văn hóa Việt Nam trong bối cảnh mới.

Đây cũng là chương trình đánh dấu bước quan hệ hợp tác, đồng hành của Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn ở cơ sở Hà Nội và TP.HCM.