Từ câu chuyện lan truyền ảnh nhạy cảm tạo bằng AI: Học cách dùng mạng xã hội an toàn

Thời gian gần đây, hàng loạt vụ việc như lừa đảo qua mạng xã hội, bắt cóc online hay mới nhất là sử dụng mạng xã hội phát tán hình ảnh nhạy cảm giả mạo do AI tạo ra, gây ảnh hưởng đến danh dự, tâm lí người khác, diễn ra ngày càng phổ biến.

Trước thực trạng đáng báo động này, sáng 9-5, đại uý Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh (Đội cảnh sát hình sự đặc nhiệm Công an TP.HCM) trực tiếp hướng dẫn phụ huynh, học sinh các kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn tại hội thảo Một phút bồng bột, hệ lụy dài lâu.

Vì sao học sinh dễ trở thành đối tượng chịu ảnh hưởng xấu của mạng xã hội?

Theo đại uý Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, học sinh là một trong những nhóm dễ trở thành đối tượng của các hành vi xấu trên không gian mạng. Cần nhìn nhận đúng đặc điểm tâm lý của từng lứa tuổi để nhận diện nguy cơ và từ đó chủ động phòng tránh.

Đối với học sinh tiểu học, các bạn vẫn chưa hình thành đầy đủ nhận thức về tác hại của môi trường số. Đây cũng là lứa tuổi tò mò, thích khám phá và dễ bắt chước, vì vậy sẽ rất nguy hiểm khi các bạn tiếp xúc với những nội dung độc hại trên các nền tảng như TikTok hay YouTube mà chưa đủ khả năng nhận diện, sàng lọc thông tin.

Ở lứa tuổi THCS, các bạn học sinh bắt đầu chịu nhiều áp lực từ bạn bè đồng trang lứa, đồng thời có nhu cầu thể hiện bản thân, được tập thể công nhận.

Tâm lý sợ bị cô lập khiến các bạn dễ bị rủ rê, lôi kéo vào những hành vi tiêu cực hoặc tệ nạn.

Trong khi đó, học sinh THPT lại dễ rơi vào tình trạng nghiện game, nghiện mạng xã hội hoặc sa đà vào những cuộc "khẩu chiến" trên không gian mạng, từ đó kéo theo nhiều hệ lụy về tâm lý, học tập và dần đánh mất các mối quan hệ ngoài đời thực.

Phụ huynh và học sinh cần làm gì để có thể sử dùng mạng xã hội an toàn?

Ở phần giải pháp, đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh nhấn mạnh sự đồng hành của cha mẹ với con cái.

Thay vì bạo lực, dùng lời lẽ xúc phạm khi con mắc lỗi hoặc kiểm soát một cách cực đoan, cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện với con mỗi ngày, thiết lập những quy tắc rõ ràng về việc sử dụng mạng xã hội và tôn trọng quyền riêng tư của con.

Cha mẹ cần quan sát và chú ý đến những thay đổi bất thường trong sinh hoạt, cảm xúc và hành vi của con.

Việc quan tâm con không nên dừng lại ở chuyện học tập mà còn cần những cuộc trò chuyện về cuộc sống thường ngày, các mối quan hệ và những trải nghiệm của con trên không gian mạng.

Khi xây dựng được sự tin tưởng, con sẽ có xu hướng chủ động chia sẻ, tìm kiếm sự hỗ trợ từ cha mẹ khi gặp vấn đề. Đồng thời, việc duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp các bạn giữ được sự cân bằng, không bị lệ thuộc vào không gian mạng và gắn kết với gia đình.

Về các quy tắc sử dụng mạng xã hội, đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh lưu ý phụ huynh không nên để con sử dụng điện thoại di động trong phòng riêng vào ban đêm, bởi đây là khoảng thời gian các đối tượng xấu thường tiếp cận và thực hiện hành vi lừa đảo, dụ dỗ.

Cha mẹ cần giới hạn thời gian sử dụng thiết bị, dạy con không chia sẻ thông tin cá nhân như CCCD, hình ảnh nhạy cảm, không gặp gỡ người quen qua mạng, không bấm vào các đường link lạ và tuyệt đối không cung cấp mã OTP cho ai.

Song song đó, phụ huynh nên thường xuyên kiểm tra các ứng dụng lạ xuất hiện trên điện thoại của con để kịp thời phát hiện rủi ro.

Một kỹ năng quan trọng không kém mà các bạn học sinh cần trang bị là khả năng nói không và "chiến thuật rút lui" khỏi tình huống tiêu cực.

Khi nhận được lời rủ rê tham gia vào các hành vi xấu, cần biết từ chối một cách dứt khoát. Trong trường hợp cảm thấy áp lực vì sức ép từ đám đông, học sinh có thể chủ động tìm cách rời khỏi tình huống bằng các lý do như đi vệ sinh hoặc cần nghe một cuộc gọi gấp.

Ngoài ra, đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh cũng cho rằng học sinh cần học cách đối diện với vấn đề, bình tĩnh tìm cách xử lý thay vì né tránh hoặc để tình huống kéo dài. Việc nhận diện sớm rủi ro, chia sẻ với người lớn đáng tin cậy và tìm hướng giải quyết phù hợp sẽ hạn chế những hậu quả đáng tiếc.