Không dừng lại ở giải trí, mạng xã hội dần trở thành hồ sơ năng lực của giới trẻ

Từ "dùng cho vui" đến sử dụng có mục tiêu

Thực tế cho thấy, không ít bạn trẻ hiện nay đã sớm hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội có định hướng, thay vì chỉ tiêu thụ nội dung giải trí một cách thụ động.

Bạn Nguyễn Huỳnh Phương Nga (Trường THCS Chu Văn An, tỉnh Tây Ninh) cho biết, ngay từ khi được gia đình cho phép dùng mạng xã hội, bạn đã được nhắc nhở về việc chọn lọc nội dung và quản lý thời gian sử dụng.

"Mình không xem các nội dung tiêu cực hay làm theo những trào lưu nguy hiểm trên Facebook, TikTok. Gặp nội dung phản cảm, mình sẽ báo cáo ngay" Phương Nga chia sẻ.

Theo gia đình Phương Nga, việc hướng dẫn con nhận thức đúng về mạng xã hội ngay từ đầu giúp bạn hình thành thói quen sử dụng có kiểm soát, tránh sa đà vào những nội dung không phù hợp.

Bạn Bùi Thị Quỳnh Như (lớp 12 Trường THPT Vĩnh Lộc B, xã Vĩnh Lộc B, TP.HCM) cho rằng mạng xã hội chỉ thực sự có giá trị khi phục vụ cho những mục tiêu cụ thể.

Quỳnh Như chủ động theo dõi các trang học tập, kỹ năng, truyền cảm hứng. Bạn hạn chế tiếp cận nguồn tin tiêu cực, nội dung độc hại và các trào lưu phản cảm.

Thời gian sử dụng mạng xã hội của bạn được giới hạn rõ ràng, trung bình từ 2-4 tiếng mỗi ngày, tùy lịch học và không chiếm quá nhiều thời gian cá nhân.

Quỳnh Như tin rằng, nếu dùng đúng cách, mạng xã hội sẽ giúp chúng ta học thêm nhiều kỹ năng và mở rộng góc nhìn cũng như kết nối nhiều hơn với thế giới xung quanh.

Mạng xã hội là hồ sơ năng lực trực tuyến

ThS tâm lý Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, giới trẻ cần được hướng dẫn coi mạng xã hội như một "hồ sơ năng lực" cá nhân - một không gian ghi nhận quá trình học tập, rèn luyện và hình thành giá trị sống - thay vì chỉ tìm kiếm sự chú ý hay công nhận tức thời.

"Những gì các bạn đăng tải hôm nay có thể trở thành dấu ấn cho tương lai. Từ thành tích học tập, hoạt động xã hội, văn nghệ, thể thao cho đến quan điểm sống tích cực - tất cả đều góp phần thể hiện con người và năng lực của các bạn," chuyên gia nhận định.

Từ góc nhìn này, việc cân nhắc trước khi chia sẻ trở nên cần thiết. Không phải mọi khoảnh khắc đều cần đưa lên mạng xã hội, và lượt thích cũng không phải thước đo duy nhất của giá trị cá nhân.

Mỗi bài đăng đều góp phần hình thành hình ảnh cá nhân và lưu lại hành trình trưởng thành của họ.

Có thể nhắc đến chủ nhân kênh TikTok HaChang (@hathutrang0602) vừa tốt nghiệp Trường đại học Ngoại thương với thành tích học tập ấn tượng. Trên kênh của mình, cô chia sẻ quá trình học tập, các phương pháp ôn thi và kinh nghiệm vượt qua những môn học được đánh giá là khó.

Cách lựa chọn nội dung này giúp kênh trở thành không gian ghi lại nỗ lực và tiến bộ của bản thân theo thời gian, phần nào phản ánh xu hướng nhiều bạn trẻ hiện nay đang sử dụng mạng xã hội như một "hồ sơ năng lực" cá nhân.

Rõ ràng là khi đã xác định được mục tiêu chính xác, các bạn trẻ sẽ tự điều chỉnh hành vi trên không gian mạng:

- Chủ động chọn lọc nội dung đăng tải

- Giữ gìn hình ảnh cá nhân

- Hạn chế hành vi tranh cãi, công kích trên mạng

- Biết phân biệt giá trị thật và ảo

- Tránh được tâm lý hơn thua, so sánh tiêu cực

Bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng

Bên cạnh việc định hướng nội dung sử dụng, bảo mật tài khoản được xem là yêu cầu cơ bản nhưng thường bị xem nhẹ khi chúng ta tham gia mạng xã hội.

Từ những chi tiết tưởng chừng nhỏ như họ tên, trường học, thói quen sinh hoạt cho đến hình ảnh đời sống hằng ngày, tất cả đều có thể trở thành dữ liệu để người xấu theo dõi, giả mạo hoặc tiếp cận ngoài ý muốn.

Theo chị Nguyễn Ngọc Ánh (Kỹ sư cấp cao tại Elca Việt Nam) chia sẻ, khi hoạt động trên không gian mạng, cần chú ý:

- Không công khai địa chỉ, số điện thoại, lịch sinh hoạt

- Không chia sẻ mật khẩu, không nhấp vào đường link lạ

- Cảnh giác với những lời mời kết bạn, tin nhắn bất thường

- Đăng xuất khi dùng thiết bị chung

- Bật tính năng xác thực hai yếu tố, bật chế độ cảnh báo đăng nhập

- Báo ngay cho người lớn khi phát hiện dấu hiệu bất thường

Chuyên gia khẳng định, việc bảo mật không chỉ để tránh rủi ro trước mắt, mà còn để giữ gìn uy tín và hình ảnh cá nhân lâu dài.