Bất ngờ với tiếng Việt lạ mà quen

Tiếng Việt lạ mà quen trong đời sống

Mở đầu buổi trò chuyện, PGS. TS. Trịnh Sâm - tác giả các tựa sách Tiếng Việt lạ mà quen, Đi tìm bản sắc tiếng Việt - chỉ ra những trường hợp tiếng Việt nghe có vẻ lạ nhưng lại rất quen, được dùng nhiều trong đời sống hằng ngày.

Chẳng hạn, chúng ta thường dùng các từ liên quan đến sông nước để diễn tả một hành động trên bờ. Ví dụ như: "Bạn đó còn lăn tăn nhiều thứ khác lắm", "Bạn cho mình quá giang đi đến quán trà sữa đó nha"... 

Hoặc chúng ta cũng hay dùng các từ liên quan đến chuyện ăn uống cho hành động, sự việc khác như: "Nhìn bức tranh đó xấu muốn ói", "Đâu đâu cũng thấy sách vở đến mức bội thực"...

Nhà báo Dương Thành Truyền - tác giả tựa sách: Tình ca Tiếng nước ta; À ơi, Tiếng nước tôi - dẫn chứng thêm một ví dụ để cho thấy sự đa dạng, phong phú, biến hóa đầy màu sắc của tiếng Việt.

"Trong đề thi tiếng Anh, người ta thường cho trước một vài từ để ghép thành một câu hoàn chỉnh, có nghĩ và đúng ngữ pháp. Nhưng trong tiếng Việt, chỉ với một vài từ thôi, chúng ta có thể cho ra hàng chục, hàng trăm câu khác nhau.

Lý do là vì mỗi từ trong câu có cách sắp xếp khác nhau thì sẽ cho ra nhiều ý nghĩa khác nhau. Ví dụ "tưởng không ngon mà ngon không tưởng", nhạc sĩ Trần Long Ẩn sáng tác bài hát Đêm thành phố đầy sao thì có người đọc thành "sao đầy phố thành đêm"..." - tác giả cho biết.

GS. TS. Nguyễn Đức Dân - tác giả các tựa sách: Từ câu sai đến câu hay, Muôn màu lập luận, Triết lý tiếng Việt... - cũng đưa ra gợi ý về quy tắc sử dụng i và y trong tiếng Việt. 

"Bên cạnh những quy tắc về ngữ pháp, đôi khi chúng ta quên đi quy tắc thẩm mỹ cần có trong tiếng Việt. Một số chữ cái có dáng cao nên được kết hợp cùng y để tạo ra sự cân đối".

Những tựa sách mới trong bộ Tiếng Việt giàu đẹp

Vừa qua, NXB Trẻ cũng ra mắt thêm 2 cuốn sách mới: À ơi, Tiếng nước tôi - tác giả Dương Thành Truyền; Tầm nguyên từ điển - tác giả Vân Hạc Lê Văn Hoè, góp phần làm phong phú bộ sách Tiếng Việt giàu đẹp.

Tầm nguyên từ điển cung cấp góc nhìn cụ thể hơn về một thời đại trong ngôn ngữ dân tộc, mà nhiều từ vẫn được sử dụng đến tận ngày nay. Đặc biệt, mỗi từ ngữ đều gắn với câu chuyện về lịch sử và văn hóa được trình bày ngắn gọn, súc tích và hấp dẫn giúp bạn bổ sung thêm từ vựng cho mình.

Cuốn sách À ơi, Tiếng nước tôi là tuyển tập hơn 40 bài viết, ghi chép lại những hiện tượng kỳ thú riêng có của tiếng Việt, từ chuyện xưa tích cũ cho đến lời ăn tiếng nói thời hiện đại.