Giáo viên nói gì về đề thi ngữ văn tuyển sinh lớp 10 TP.HCM?

Sáng nay 1-6, hơn 151.000 học sinh TP.HCM bước vào môn thi đầu tiên - môn ngữ văn - của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027, thời gian làm bài 120 phút.

Đề thi năm nay mang chủ đề "Những sắc màu cảm xúc", gồm hai phần với tổng 10 điểm.

Phần I (5 điểm) sử dụng ngữ liệu từ tác phẩm Chú robot tưởng mình là người của tác giả Lê Anh Vinh, xoay quanh câu chuyện về robot Biết Điều trên hành trình nhận thức về cảm xúc, ký ức và bản sắc cá nhân.

Từ ngữ liệu này, thí sinh thực hiện các yêu cầu đọc hiểu, viết đoạn văn nghị luận văn học và bày tỏ quan điểm trước câu hỏi: "Khi máy móc ngày càng giống con người, thì con người có đang dần sống như máy móc không?".

Ở phần II (5 điểm), đề thi khai thác văn bản nghị luận bàn về tình trạng thiếu cảm xúc, khô cứng và cằn cỗi cảm xúc trong đời sống.

Từ đó, thí sinh lựa chọn một trong hai yêu cầu: nghị luận về thực trạng thiếu cảm xúc của một bộ phận người trẻ hiện nay hoặc viết bài văn với nhan đề "Thấu hiểu cảm xúc để biết sống yêu thương".

Giàu tính thời sự, khuyến khích tư duy độc lập

Cô Đặng Thị Xoan - giáo viên ngữ văn Trường THCS Lam Sơn (phường Bình Phú, TP.HCM) - cho rằng đề thi ngữ văn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 TP.HCM năm nay bám sát cấu trúc, định hướng ra đề và chương trình hiện hành. Các câu hỏi được xây dựng theo đúng định hướng đã được Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM phổ biến trước đó.

"Cá nhân tôi rất ấn tượng với đề thi năm nay. Đây là một đề văn hay, nhân văn, có tính thời đại, hạn chế học thuộc và khuyến khích tư duy độc lập. 

So với nhiều đề tuyển sinh lớp 10 trước đây, đề năm nay sáng tạo hơn, giàu tính giáo dục hơn và phù hợp với định hướng phát triển năng lực của Chương trình giáo dục phổ thông 2018", cô Xoan nhận xét.

Theo cô, điểm nổi bật của đề thi nằm ở chủ đề "Những sắc màu cảm xúc" với các vấn đề gần gũi với học sinh như cảm xúc của con người, sự đồng cảm, trí tuệ nhân tạo (AI), robot và nguy cơ con người trở nên vô cảm trong thời đại công nghệ.

"Đây là những vấn đề rất thời sự khi AI ngày càng phát triển. Hai lựa chọn ở phần nghị luận xã hội cũng cùng hướng đến một trục tư tưởng chung là nhận diện cảm xúc, nuôi dưỡng cảm xúc và sống yêu thương", cô chia sẻ.

Cô Xoan nhận định đây là dạng đề mở, học sinh dễ tiếp cận nhưng không dễ đạt điểm cao. Để làm tốt, các bạn cần có sự quan tâm đến cuộc sống, biết quan sát, suy ngẫm và có những cảm nhận riêng của bản thân.

Với cấu trúc đề như năm nay, cô dự đoán phổ điểm sẽ tập trung ở khoảng từ 6 đến 7,5 điểm.

Điểm 9 trở lên không dễ xuất hiện

Ở góc độ chuyên môn, thầy Đỗ Đức Anh - Tổ phó chuyên môn tổ ngữ văn Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành, TP.HCM) - cũng đánh giá đề thi năm nay bám sát tinh thần đổi mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời thể hiện rõ định hướng đánh giá năng lực thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.

Theo thầy, chủ đề "Những sắc màu cảm xúc" được triển khai nhất quán từ phần đọc hiểu đến phần nghị luận xã hội. Hệ thống câu hỏi được thiết kế theo hướng phát triển năng lực, tăng cường khả năng suy luận, phân tích, bày tỏ chính kiến và vận dụng vào thực tiễn.

Thầy đặc biệt ấn tượng với ngữ liệu truyện Chú robot tưởng mình là người của tác giả Lê Anh Vinh. Theo thầy, việc lựa chọn một văn bản mới, gần gũi với học sinh nhưng vẫn đặt ra những vấn đề nhân sinh sâu sắc giúp đề thi hấp dẫn và giàu tính gợi mở.

Trong phần đọc hiểu, thầy đánh giá cao câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời vấn đề: "Khi máy móc ngày càng giống con người thì con người có đang dần sống như máy móc không?". Đây là dạng câu hỏi không có đáp án duy nhất, cho phép học sinh bày tỏ quan điểm cá nhân, liên hệ thực tế và thể hiện tư duy phản biện.

"Đây có lẽ là câu hỏi hay nhất của phần đọc hiểu. Tôi rất thích những dạng câu hỏi như vậy bởi nó phát huy khả năng tư duy độc lập và chính kiến của học sinh - điều mà chương trình mới đang hướng tới", thầy chia sẻ.

Bên cạnh đó, việc cho phép học sinh lựa chọn hướng triển khai ở cả phần nghị luận văn học lẫn nghị luận xã hội cũng được thầy đánh giá là điểm tiến bộ của đề thi năm nay. Điều này giúp học sinh phát huy thế mạnh cá nhân, giảm áp lực và có thêm cơ hội thể hiện chiều sâu cảm nhận của bản thân.

Dự đoán về kết quả bài thi, thầy Đức Anh cho rằng phổ điểm môn ngữ văn năm nay có thể tập trung ở khoảng 6,5 - 7,5 điểm. Những bài đạt từ 9 điểm trở lên sẽ không nhiều bởi phần nghị luận vẫn đòi hỏi học sinh phải có tư duy độc lập, vốn sống, khả năng lập luận và cảm xúc chân thực.

Đề thi không chỉ kiểm tra kiến thức

Thầy Võ Minh Nghĩa - Hội đồng bộ môn ngữ văn TP.HCM, Tổ trưởng chuyên môn ngữ văn Cụm chuyên môn số 6 THPT - nhận xét đề thi năm 2026 tiếp tục cho thấy sự tinh tế trong cách xây dựng đề thi khi chạm đến những vấn đề gần gũi với đời sống tinh thần của teen để gửi gắm thông điệp giáo dục.

"Chủ đề 'Những sắc màu cảm xúc' vừa thời sự, vừa gần gũi với các em ở độ tuổi 14-15", thầy Nghĩa nhận xét.

Theo thầy, thông điệp nổi bật nhất mà đề thi gửi gắm là lời nhắc người trẻ biết trân trọng những cảm xúc chân thật của bản thân trong thời đại công nghệ số.

Thầy Nghĩa đặc biệt đánh giá cao câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời nhận định của tác giả Lê Anh Vinh: "Khi máy móc ngày càng giống con người, thì con người có đang dần sống như máy móc không?".

Theo thầy, đây là điểm mới thú vị khi đề thi tạo cơ hội để học sinh "đối thoại" với chính tác giả, kết nối nội dung văn bản với trải nghiệm và quan điểm cá nhân để đưa ra câu trả lời của riêng mình.

"Đây không phải dạng câu hỏi chỉ cần nhớ kiến thức là làm được. Học sinh phải suy nghĩ, phản biện và bày tỏ chính kiến. Đó cũng là định hướng phát triển năng lực đọc hiểu mà chương trình mới hướng tới", thầy Nghĩa nói.