Giáo viên nói gì về đề thi văn kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026?

Đề thi văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay lựa chọn ngữ liệu đọc hiểu bàn về phát minh máy in của Johannes Gutenberg, sự lan tỏa của tri thức và vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc tạo nên "sự cộng hưởng trí tuệ".

Trong khi đó, phần viết tiếp tục khai thác các vấn đề gắn với người trẻ, từ câu hỏi "Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?" đến bài thơ Những chiếc lá của tác giả Nguyễn Đình Thi.

Nhiều giáo viên đánh giá đề thi bám sát định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời đặt ra những yêu cầu về năng lực đọc hiểu, tư duy và khả năng liên hệ thực tiễn của thí sinh.

Mức điểm phổ biến có thể tập trung quanh mốc 7

Cô Nguyễn Ái Trà My - Tổ trưởng tổ chuyên môn ngữ văn Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành, TP.HCM) - nhận xét, đề thi năm nay không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn hướng đến việc đánh giá những năng lực đặc thù của môn ngữ văn, đặc biệt là năng lực đọc hiểu và viết của học sinh.

Cấu trúc đề vẫn giữ ổn định như những năm gần đây với phần đọc hiểu chiếm 4 điểm và phần viết chiếm 6 điểm, gồm một đoạn văn nghị luận và một bài văn nghị luận.

Điểm khiến cô ấn tượng nhất là câu viết đoạn văn nghị luận xã hội yêu cầu thí sinh trả lời câu hỏi: "Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?".

Theo cô My, cách đặt vấn đề dưới dạng câu hỏi tạo điều kiện để học sinh bày tỏ chính kiến, thể hiện góc nhìn và trách nhiệm của người trẻ trước yêu cầu đổi mới sáng tạo của đất nước.

Với đề thi này, cô dự đoán mặt bằng điểm của thí sinh sẽ tập trung ở mức khoảng 7 điểm.

Đề thi văn có tính thời sự, phân hóa tốt năng lực thí sinh

Còn theo ThS Phan Quan Thông - Tổ trưởng chuyên môn tổ ngữ văn Trường THPT Hùng Vương (phường Chợ Lớn, TP.HCM), đề thi ngữ văn năm nay bám sát định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhưng vẫn tạo được sự mới mẻ và khả năng phân hóa thí sinh.

Thầy cho rằng yếu tố bất ngờ nằm ở việc đề thi lựa chọn văn bản nghị luận cho phần đọc hiểu, kết hợp với câu viết đoạn văn nghị luận xã hội và bài nghị luận văn học phân tích một tác phẩm thơ. Điều này đòi hỏi học sinh phải ôn tập toàn diện, không thể chỉ tập trung vào một dạng văn bản hay một kiểu bài quen thuộc.

Ở phần đọc hiểu, văn bản bàn về sự phát triển của tri thức, công nghệ và trí tuệ nhân tạo mang tính thời sự, gần gũi với đời sống hiện nay. Theo thầy Thông, các câu hỏi được thiết kế theo nhiều cấp độ từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng.

Đặc biệt, câu hỏi yêu cầu thí sinh trình bày quan điểm về việc sử dụng AI để tạo nên "sự cộng hưởng trí tuệ" là một điểm nhấn đáng chú ý, vừa gắn với thực tiễn vừa tạo khoảng trống để người học thể hiện chính kiến, tư duy độc lập và khả năng liên hệ.

Đối với phần viết, tương tự cô Trà My, thầy cũng đánh giá cao câu nghị luận xã hội yêu cầu trả lời câu hỏi: "Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?".

Đây là cách đặt vấn đề trực tiếp, rõ ràng nhưng giàu tính gợi mở, khuyến khích người trẻ suy nghĩ về khát vọng đổi mới sáng tạo, tinh thần dấn thân và trách nhiệm đóng góp cho sự phát triển của đất nước trong bối cảnh khoa học - công nghệ ngày càng giữ vai trò quan trọng.

Trong khi đó, câu nghị luận văn học phân tích bài thơ Những chiếc lá của tác giả Nguyễn Đình Thi được xem là phần có tính phân hóa cao nhất.

Theo thầy, bài thơ mang màu sắc tự sự, triết lý với nhiều hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng, gửi gắm thông điệp về lối sống cống hiến và giá trị của sự cho đi.

Để làm tốt câu hỏi này, thí sinh không chỉ cần nắm vững kiến thức về thể loại thơ và phương pháp làm bài nghị luận văn học mà còn phải có khả năng cảm thụ, phân tích và đánh giá tác phẩm một cách sâu sắc.

"Đây là đề thi vừa có tính thời sự, vừa mang ý nghĩa giáo dục tích cực đối với người trẻ. Đề không kiểm tra khả năng học thuộc mà hướng đến việc đánh giá năng lực đọc, viết, tư duy và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của thí sinh", thầy Thông nhận xét.