Hành trình đón các anh linh liệt sĩ trở về

Công việc bác sĩ pháp y đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn ở mức độ rất cao - Ảnh: NVCC

"Giải mã bí mật của thời gian"

Kể từ ngày Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai, bác sĩ Bảo cứ đau đáu trong lòng.

Ngày nhận thông báo mình được điều động vào đội ngũ kỹ thuật lấy mẫu tuyến đầu tại công viên Lê Thị Riêng, anh xúc động đến bật khóc.

Vượt ngoài câu chuyện chuyên môn, anh và đồng nghiệp làm nhiệm vụ bằng tất cả sự kính cẩn của thế hệ trẻ dành cho thế hệ cha ông.

Công tác quy tập hài cốt liệt sĩ cần sự nỗ lực, phối hợp giữa nhiều bộ phận và bác sĩ pháp y có nhiệm vụ "giải mã bí mật của thời gian". Họ cần xác định hình thái của bộ hài cốt, kèm theo đánh giá và lấy mẫu để phục vụ công tác xét nghiệm, giám định ADN.

Hố chôn tập thể ở công viên Lê Thị Riêng có tính chất vô cùng phức tạp. Sau mấy mươi năm bị vùi lấp dưới lòng đất lạnh, chịu tác động mạnh của thổ nhưỡng, nhiều bộ hài cốt đã mục nát, nằm đan xen, chồng lấp thành nhiều lớp.

Các bác sĩ pháp y phải bóc tách từng phần hài cốt. Họ dựa trên kiến thức giải phẫu để xác định hình thái và nhận diện chính xác nhằm đảm bảo các mẫu sinh phẩm (như răng, mảnh xương…) thuộc về cùng đúng một người, không bị lẫn lộn giữa các liệt sĩ với nhau.

Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn ở mức độ rất cao.

Quy trình lấy mẫu còn phải đảm bảo nhiều tiêu chuẩn khắt khe để tránh hiện tượng nhiễm chéo (trộn lẫn ADN của các mẫu khác hoặc của những người có mặt tại khu quy tập), đảm bảo chất lượng cao nhất cho việc giám định ADN sau này.

Nỗi đau "không thể gọi tên" và mệnh lệnh từ trái tim

Khoảnh khắc di chuyển lại gần hố sâu, tận mắt nhìn những bộ hài cốt đầu tiên được tìm thấy và di vật đi kèm, bác sĩ Bảo lặng người.

Nhìn chiếc bút máy, sợi dây chuyền nhuốm màu thời gian, anh cảm nhận rất rõ mỗi mảnh xương được tìm thấy ở đây là một câu chuyện, một cuộc đời.

Mảnh giấy còn vương nét mực ghi tên liệt sĩ Huỳnh Văn Quên có sức mạnh diệu kỳ. Di vật ấy như một lời nhắn gửi từ quá khứ, thôi thúc anh và đồng nghiệp phải khẩn trương hoàn thành nhiệm vụ.

Mỗi mẫu ADN lấy được lúc này không chỉ giúp xác định danh tính một liệt sĩ, mà còn thắp lên hy vọng để những người con được trở về với gia đình sau mấy mươi năm ngóng trông khắc khoải.

Gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên sau khi biết tin đã lập tức liên hệ với đội ngũ phụ trách để được làm xét nghiệm so sánh đối chiếu ADN. Bác sĩ Bảo hiểu rõ họ sốt ruột thế nào, kỳ vọng thế nào.

Vẫn có những người "không thể gọi tên". Có những bộ hài cốt mục nát đến mức việc trích xuất ADN là không thể. Cảm giác của bác sĩ Bảo lúc đó rất khó tả - bất lực xen lẫn day dứt.

Anh biết rằng nếu mình bỏ cuộc, cơ hội tìm lại danh tính cho người chiến sĩ ấy có thể sẽ khép lại mãi mãi. Tự trấn an mình, anh xem những trường hợp "không thể gọi tên" là động lực, buộc mình và cả đội phải tập trung cao độ, vận dụng mọi kiến thức giải phẫu và áp dụng công nghệ hiện đại nhất có thể.

Họ nâng niu từng mảnh xương nhỏ, tỉ mỉ bảo quản từng chiếc răng. Họ hiểu rằng đó là chìa khóa duy nhất mang theo hy vọng chữa lành nỗi đau mà chiến tranh đã để lại cho các gia đình.

Khoa học hiện đại đang nỗ lực "tìm lại tên" cho các anh - những người đã nằm xuống để dáng hình Tổ quốc trường tồn.