Miệt thị ngoại hình có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng

Nhìn nhận lại chuyện miệt thị ngoại hình là bước đầu tiên để xây dựng môi trường ứng xử tôn trọng nhau và nhân văn hơn.

Một câu miệt thị là một lần tổn thương

Giờ ra chơi, bạn H.N.T, một nữ sinh lớp 10 bước vào phòng tư vấn tâm lý với đôi mắt đỏ hoe. Bạn kể rằng: “Ngày gặp lại bạn bè cùng lớp, em đã nghe không dưới năm lần những câu như: sau Tết cái tròn trịa ra ghê, da gì mà đen hơn bánh mật vậy, nhìn mặt tròn ghê...

Những lời nói tưởng như vô thưởng vô phạt ấy khiến em ngại giao tiếp, không dám tham gia chụp hình cùng lớp đầu năm và im lặng cho qua chuyện”.

Trong giờ học đầu năm mới, bạn T.T.D, một nam sinh lớp 11, lặng lẽ ngồi ở cuối lớp, chiếc khẩu trang che kín gần nửa khuôn mặt.

Cuối ngày học, D. ghé ngang phòng tâm lý chia sẻ rằng: “Hôm nay em vừa bước vào lớp là có bạn nói lớn: mặt hôm nay như cái bánh mè vậy, rồi cười ồ lên. Em biết các bạn chỉ đùa thôi, nhưng nghe qua thì em cũng buồn, cũng mệt lắm. Em không phản ứng lại, chỉ im lặng cho qua”.

Miệt thị ngoại hình có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng

Miệt thị ngoại hình không phải chuyện nhỏ như nhiều bạn vẫn nghĩ. Ở tuổi học sinh, khi mỗi bạn vẫn đang loay hoay đi tìm “phiên bản” của chính mình, một câu chê bai có thể khiến cả ngày trở nên nặng nề.

Chỉ cần bị trêu chọc vài lần về cân nặng, làn da hay chiều cao, nhiều bạn đã bắt đầu soi gương nhiều hơn, ngại phát biểu, ngại chụp hình, thậm chí ngại... xuất hiện.

Nếu những lời trêu ấy lặp lại mỗi ngày, cảm giác buồn và tự ti cũng lớn dần theo. Có bạn ép mình ăn kiêng cực đoan, có bạn tìm đủ cách che giấu ngoại hình, có bạn thu mình lại vì sợ bị chú ý.

Tất cả chỉ bắt đầu từ những câu nói tưởng là “cho vui”. Một câu đùa thiếu suy nghĩ có thể ở lại rất lâu trong lòng người khác.

Thay đổi tư duy, thay đổi ngôn từ

Trước khi buột miệng “đùa” về ngoại hình của ai đó, thử nghĩ xem nếu mình là người nghe thì sẽ thế nào. Ngoại hình có thể thay đổi theo thời gian, nhưng cảm xúc bị tổn thương thì không dễ dàng quên được. Đừng để tiếng cười của mình trở thành nỗi buồn của bạn khác.

Thay vì soi vào khuyết điểm, hãy tập nhìn vào nỗ lực, tính cách và những điều tốt đẹp ở nhau. Trường học sẽ dễ thương hơn nhiều nếu chúng ta chọn nói lời tử tế. Vì ai cũng xứng đáng được là chính mình, không phải là phiên bản “vừa mắt” người khác.

Hãy bình tĩnh giải quyết vấn đề

Không phải bạn nào cũng đủ mạnh mẽ để “bỏ ngoài tai” những lời trêu đùa về ngoại hình. Nếu bạn là người đang bị miệt thị ngoại hình, đừng tự chịu đựng một mình.

Bạn có thể chia sẻ với giáo viên chủ nhiệm, thầy cô tư vấn tâm lý hoặc một người bạn tin tưởng. Nói ra không phải là “mách lẻo”, mà là cách bảo vệ chính mình.

Còn nếu bạn vô tình trở thành người nói ra những lời khiến người khác buồn, đừng ngại xin lỗi. Một lời xin lỗi chân thành không làm bạn “mất giá”, ngược lại còn cho thấy bạn đủ trưởng thành để chịu trách nhiệm về lời nói của mình. 

Tôn trọng người khác bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Và đôi khi, sự trưởng thành cũng bắt đầu từ việc biết dừng lại đúng lúc.

Trưởng thành không phải là lớn thêm một tuổi, mà là biết chịu trách nhiệm với lời nói, hành động của mình. Và đôi khi, sự tử tế bắt đầu từ việc không biến ngoại hình của người khác thành câu chuyện để mua vui.

ThS. NGUYỄN TRẦN PHƯỚC (Chuyên gia tâm lý - Nhà sáng lập Văn phòng tâm lý Psycare)