Nhiều hộ dân ở xã Năm Căn (Cà Mau) cũng từng làm bánh phồng tôm bán. Lớn lên, anh Bằng đau đáu khi nhìn thấy nhiều gia đình trong xã phải làm nghề khác mưu sinh, vì nghề bánh phồng tôm ngày xưa chỉ làm mùa Tết, không đủ nuôi sống họ cả năm.

Bốn năm trước, anh Bằng quyết định khởi nghiệp với nghề truyền thống: “Mình bắt đầu từ chính công thức của bà nội. Từ hương vị xưa, mình nghiên cứu công thức gần nửa năm, điều chỉnh từng chút để phù hợp quy trình sản xuất hiện đại nhưng vẫn giữ được hương vị quê”.

Theo anh Bằng, nguyên liệu quan trọng nhất là tôm, lấy trực tiếp từ vuông. Bà con nơi đây vừa nuôi tôm, vừa làm bánh phồng. Tôm tươi được xay nhuyễn, trộn với bột mì, hành lá, gia vị và nước thành dạng bột lỏng.

Tiếp đó, người thợ nấu nồi nước sôi, bên trên để lớp vải mỏng, tráng từng chiếc bánh tròn đều rồi nhẹ nhàng lấy ra phơi trên những tấm vỉ tre. Nếu nắng tốt, bánh sẽ được phơi trong một ngày rồi đem cắt ra từng miếng vừa ăn, sau đó đóng gói. “Với cách làm này bánh chiên lên vẫn giữ được độ giòn rụm, thơm mùi tôm, thoảng hương hành”, anh Bằng nói.

Rồi anh Bằng nghĩ tới thương mại điện tử, một con đường mới để đưa bánh phồng tôm ở Năm Căn đi xa. Tận dụng có nhiều người theo dõi trên mạng xã hội nhờ những video giản dị, gần gũi cùng bà nội nấu ăn, chế biến các món đặc sản

Cà Mau, anh Bằng đã tổ chức phiên livestream bán bánh phồng tôm đầu tiên. Trong buổi livestream ấy, anh Bằng vừa giới thiệu sản phẩm, vừa kể lại ký ức ngày xưa, hay mô tả từng thao tác tráng bánh, phơi bánh. Phiên bán đầu tiên sàn quy định chỉ được 100 đơn hàng, anh bán hết trong vòng vài chục phút.

Hiện tại, thương hiệu bánh phồng tôm từ vùng đất Năm Căn của anh Bằng đã được nhiều người trên toàn quốc đặt mua qua sàn thương mại điện tử. Hơn nữa, hương phồng tôm ngày nay đã bay xa hơn nhờ những khách hàng mua gửi cho người thân ở Mỹ, Úc, Nam Phi, Thái Lan, Dubai… Qua từng đơn hàng, anh Bằng không chỉ bán sản phẩm mà còn tạo việc làm cho hơn 40 người trong xóm, giúp nhiều hộ gia đình gắn bó hơn với nghề truyền thống.

Bánh phồng tôm ở Năm Căn giờ đây được sản xuất quanh năm phục vụ khách hàng trong và ngoài nước. Tuy nhiên, khi gần Tết nơi đây lại trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. “Bánh được phơi liên tục, mọi người làm ngày, đêm mới kịp giao hàng”, anh Bằng kể lại, giọng tràn đầy hứng khởi.

Anh Bằng không chỉ tạo đầu ra cho bánh phồng tôm mà còn cung cấp dụng cụ sản xuất cần thiết, từ những khay, khuôn phơi bánh để giúp quá trình làm thủ công dễ dàng hơn, đảm bảo giữ được hương vị truyền thống.

Anh Bằng còn thường xuyên tư vấn kỹ thuật, hướng dẫn cách xay tôm đúng độ, trộn bột, phơi bánh đều tay để giữ độ giòn rụm, màu sắc hấp dẫn và hương vị đặc trưng. Bánh sau khi thành phẩm sẽ mang đến nơi tập kết để đóng gói, anh Bằng là người hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Nhờ vậy, nhiều hộ gia đình vừa nâng cao năng suất, yên tâm sản xuất quanh năm mà không phải loay hoay tìm đầu ra.

Những ngày cận Tết, xã Năm Căn lại rộn ràng hơn thường lệ. Trên các sân phơi, bánh được xếp thành từng hàng, hương tôm theo gió thoảng khắp xóm như một dấu hiệu quen thuộc của mùa xuân miền sông nước. Người lớn tất bật, trẻ con phụ việc lặt vặt và trong nhịp lao động ấy là câu chuyện của những người trẻ đang lớn lên cùng nghề truyền thống.

Một trong số đó là bạn Nguyễn Nhật Linh (lớp 11, Trường THPT Phan Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau). Sáng Linh đến trường, buổi chiều sau khi xong bài vở lại tranh thủ phụ gia đình cắt bánh phồng.

Cuối tuần có nhiều thời gian hơn thì Linh tham gia vào khâu đánh bột, tráng bánh và cắt rìa. Dù mới gắn bó với nghề từ năm 2022, Linh đã thuộc lòng từng công đoạn, từ lúc bột lỏng đông lại trên nồi nước nóng, đến lúc còn mềm đủ để cắt rìa cho thật vuông.

Gia đình Linh trước đây phải mưu sinh xa nhà. Khi đầu ra ổn định nhờ anh Bằng kết nối với sàn thương mại điện tử, cha mẹ Linh quyết định quay về quê, mở xưởng nhỏ ngay tại nhà. Từ đó, bữa cơm hằng ngày có đủ thành viên.

“Giờ thu nhập ổn định hơn, mình chỉ cần tập trung đi học và phụ làm bánh lúc rảnh”, Linh nói. Bánh phồng không chỉ thơm giòn trong chảo dầu ngày Tết, mà còn là sợi dây gắn kết gia đình, giữ chân người trẻ ở lại quê và giúp làng nghề mở ra một mùa xuân mới: đủ nắng, đủ việc làm, đủ hy vọng.

Quê của bạn Phạm Hoàng Bảo (lớp 11, Trường THPT Điền Hải, Cà Mau). Từ nơi xa xôi ấy, cậu bạn bước vào sân chơi Miss Grand Vietnam 2025 cùng bộ trang phục Hương phồng tôm Việt và lọt vào top 40.

Điểm nhấn của Hương phồng tôm Việt là giàn phơi bánh phía sau, hình ảnh quen thuộc ở làng nghề bánh phồng tôm. Bảo đã mô phỏng lại giàn phơi bánh giống như trong các hộ gia đình ở xã Năm Căn.

Phần thân của bộ trang phục là hình ảnh người phụ nữ mặc áo bà ba đang tráng bánh, một khung cảnh rất đỗi đời thường mà Bảo đưa vào, để ai nhìn cũng thấy quê hương trong đó.

Hiệu ứng sân khấu cũng được cậu bạn đầu tư khi kéo phần váy thì sáu cánh bung ra, những sợi lông rơi nhẹ theo chuyển động, hai dải lụa mềm mại như bánh phồng đang nở ngay trước mắt khán giả.

Nếu có thêm thời gian, Bảo muốn chỉnh lại phần cánh lông cho mềm, uyển chuyển hơn: “Do còn thiếu kinh nghiệm nên mình thấy nó còn cứng quá. Mình muốn nó bay bổng như bánh nở trong dầu”.

Bảo đã tìm đến làng nghề để ghi chép tỉ mỉ từng công đoạn như trộn tôm tươi xay nhuyễn với bột, nêm vị, quết bột, ép bánh, phơi nắng. “Mình hiểu người dân ở Năm Căn đã vất vả thế nào để làm ra chiếc bánh phồng tôm”, Bảo kể.

Một tháng trước khi ra sân khấu, Bảo kết nối với anh Tạ Công Bằng, người hiểu sâu về nghề bánh phồng tôm ở xã Năm Căn. Anh Bằng hướng dẫn nguyên liệu, kỹ thuật, cách giới thiệu sản phẩm, thậm chí hỗ trợ cả bánh để tặng bạn bè tại cuộc thi.

Không học qua lớp thiết kế nào, Bảo tự mình mày mò. Vải đũi, vải voan, kim tuyến... đều do cậu bạn tự chọn. Chi tiết lông vũ, tượng trưng cho vũ khúc bánh phồng tôm nở bung khi gặp dầu nóng, được Bảo và một người bạn cắt từng mảnh nhỏ, mất gần một tuần chỉ để dán và chỉnh độ bay. Chi phí làm đồ hơn 15 triệu đồng, số tiền lớn với một học sinh lớp 11. Ban tổ chức hỗ trợ 5 triệu đồng, Bảo gom góp thêm từ tiền ba mẹ cho khi phụ bán tiệm cà phê nhỏ của gia đình và những bức diễn họa thời trang.

“Mình chỉ mong ai ăn bánh phồng tôm cũng nhớ về vùng đất Năm Căn, nơi có những người dân ngày ngày trộn bột, phơi bánh dưới nắng, kiên trì giữ một nghề truyền thống”, Bảo nói.