Giọng run run xúc động, cô Nghĩa cho biết, trước năm 1975, cô hoạt động trong phong trào sinh viên học sinh tại thành phố Sài Gòn - Gia Định.

Vào khoảng năm 1973, khi về căn cứ Thành Đoàn ở Lộc Ninh, lần đầu tiên cô được xem bộ phim Bác Hồ với thiếu nhi. Khoảnh khắc thiếu nhi vây quanh Bác Hồ sum vầy, ấm áp như một người ông thân thương trong gia đình đã khiến cô lay động. Tình yêu và mong muốn gắn bó với hoạt động thiếu nhi bắt đầu nhen nhóm trong cô.

Rồi trong một lần tham dự đại hội Đoàn, cô được nghe các cán bộ thiếu nhi khắp nơi chia sẻ về hoạt động Đội, phong trào thiếu nhi. Cô thân tình tiếp xúc, chuyện trò và hòa nhịp hát ca cùng các em ở vùng giải phóng. 

Từ đó, cô nhận ra mong muốn lớn nhất của mình là được làm công tác thiếu nhi. Nguyện vọng này của cô được sự ủng hộ nhiệt tình từ cấp trên.

Sau đó, bên cạnh phong trào học sinh - sinh viên, cô dành nhiều thời gian chăm chút cho các em nhỏ. 

Sau giờ học trên lớp, cô cùng anh chị Thành Đoàn rủ rê con em của anh chị cán bộ Đoàn sôi nổi tập hát, chơi trò chơi… Công việc chăm lo thiếu nhi của cô cứ thế diễn ra cho đến thời khắc lịch sử 30-4-1975.

Những ngày đầu sau giải phóng, thành phố có nhiều trẻ em lang thang, cơ nhỡ. Ngày 1-6-1975, cô cùng các anh chị Thành Đoàn đến các công viên đón các em, đưa đi tắm rửa và chuẩn bị bữa ăn ấm áp tại một ngôi nhà lớn trên đường Phan Đình Phùng (nay là đường Nguyễn Đình Chiểu). 

Các em còn nhận được quà bánh, quần áo mới, tất cả kinh phí này đều do Thành Đoàn vận động. Ngoài ra, các anh chị ban thiếu nhi còn dành riêng vài phòng trong căn nhà để các bạn con liệt sĩ được ở lại và sinh hoạt Đội cùng các bạn bè khác.

Cũng trong năm này, Thành Đoàn đã tạo nên dấu ấn rực rỡ trong hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi qua các hoạt động như:

- Chuẩn bị cho Lễ mừng chiến thắng trong vòng 15 ngày (tức ngày 15-5-1975) và lập đội hình tặng hoa đến Bác Tôn Đức Thắng. 

-  Thành lập Chi Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh đầu tiên của thành phố mang tên anh hùng Lê Văn Tám với gần 40 đội viên với những đội viên tiêu biểu đầu tiên như Đỗ Ngọc Đức, Phan Văn Báu, Nguyễn Thị Mỹ Liêm, Nguyễn Thanh Bình… 

-  Các công trình măng non ý nghĩa: Phát động 1 triệu dụng cụ học tập cho trẻ em vùng sâu, vùng xa, 1 triệu viên gạch xây Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố, kế hoạch nhỏ xây dựng Đoàn tàu Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh…  

Ban Thiếu nhi Thành Đoàn thời kỳ đó có nhiều bộ phận phụ trách các mảng về phong trào, báo chí, văn nghệ, công tác xã hội… 

Các hoạt động của Thành Đoàn thường gắn với bộ phận báo chí để tuyên truyền phong trào đấu tranh của học sinh - sinh viên. Do vậy, hầu hết các anh chị cán bộ Đoàn đều có kỹ năng viết lách khá tốt.

Những năm đầu sau giải phóng, Ban Thiếu nhi phụ trách một trang trong của báo Tuổi Trẻ. Khi họp bàn đặt tên cho trang báo, chú Võ Ngọc An - khi ấy là Trưởng ban Tuyên huấn Thành Đoàn - đề xuất lấy tên là "Khăn Quàng Đỏ". 

Từ một trang chuyên đề của báo Tuổi Trẻ, tờ báo Khăn Quàng Đỏ chính thức ra số đầu tiên vào ngày 12-1-1977. 

Những trang báo ngày ấy bên cạnh truyện tranh lịch sử, sáng tác văn thơ, câu chuyện của những anh hùng lịch sử của dân tộc, những chiến sĩ cách mạng, những bài học về thói quen sinh hoạt hằng ngày còn có những bài viết về những tấm gương người thật việc thật với những phẩm chất đáng quý.

Cô Nguyễn Thị Nghĩa rưng rưng nước mắt khi nhắc về nhân vật Nguyễn Thị Gái đã từng xuất hiện trên báo với câu chuyện cảm động về sự hiếu thảo và tinh thần bất khuất kiên cường của chị.

Sinh ra trong một gia đình khó khăn, ba là liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, mẹ đi bước nữa, chị Gái quán xuyến hết việc nhà. Khi được vận động tham gia cách mạng, chị gái hăng hái nhưng lại nói là phải chờ mẹ bán con bò đã vì nếu chị đi sẽ không ai cắt cỏ cho bò ăn, bò sẽ kiệt sức vì đói.

Những ngày đầu ra đời, có lúc thiếu giấy, thiếu mực, tờ báo không được in đều đặn hoặc đủ trang. Dù vậy, nội dung trên báo luôn phong phú với nhiều tuyến bài về hoạt động Đội, giáo dục tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc cho thế hệ măng non. 

Điều giúp các cô chú vượt qua những khó khăn này chính là sự đoàn kết của tập thể. Theo lời cô Nghĩa, đội ngũ khi ấy có khi ăn ngủ luôn ở tòa soạn. Từ phóng viên đến cán bộ, nhân viên đều làm việc bằng sự nhiệt tình và tình cảm dành cho thiếu nhi. Hơn hết là ai cũng tin rằng công việc của mình có ý nghĩa khi giúp bạn đọc mở mang kiến thức, trưởng thành về nhận thức ý thức, có thêm kỹ năng để xây dựng tương lai tốt hơn, có nền tảng vững vàng để trưởng thành, nhắc nhở thiếu nhi về 5 điều Bác Hồ dạy như yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, khiêm tốn, thật thà,…

Từ những "viên gạch" đầu tiên do cô Nguyễn Thị Nghĩa và các cô chú cán bộ Thành Đoàn dày công xây dựng, báo Khăn Quàng Đỏ đã không ngừng lớn mạnh.

Nửa thế kỷ đi qua, bao thế hệ người làm báo đã tiếp nối nhau, giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết với sứ mệnh người bạn đồng hành thân thiết của tuổi thơ. Tờ báo là niềm tự hào, là ký ức sống động trong trái tim của bao thế hệ đội viên, thiếu nhi thành phố.

Theo đánh giá của cô Nguyễn Thị Nghĩa, ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ trải qua 50 năm đang ngày càng phát triển hơn về nhiều mặt. Trong đó đóng góp không nhỏ vào sức sống bền bỉ của ấn phẩm là đội ngũ cộng tác viên đa dạng và phân bố rộng khắp.

Đó là những tổng phụ trách Đội, các đội viên, thiếu nhi, phóng viên nhí... ở khắp các phường, xã của thành phố đã giúp cho những trang báo thêm sinh động, màu sắc và đa chiều hơn. 

Đó còn là sự ủng hộ nhiệt tình của các bạn đọc, phụ huynh, ban giám hiệu, thầy cô giáo cũng như sự quan tâm sâu sát và sự chỉ đạo kịp thời từ Hội đồng Đội - Thành Đoàn TP.HCM.

Với bối cảnh xã hội hiện đại, sự lên ngôi của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, việc làm báo thiếu nhi đối diện với nhiều thách thức mới. Đó là việc làm sao để theo kịp thời sự, trào lưu, tin tức mà thiếu nhi quan tâm; đổi mới nội dung, giúp các em chọn lọc, nhận diện các thông tin độc hại trên mạng xã hội;...

"Phải làm sao giữ được lửa nghề, sự nhiệt tình với công việc làm báo thiếu nhi. Cùng với đó phải cập nhật những hình thức mới, gần gũi với trẻ em hiện nay, kết hợp nội dung số, hình ảnh sinh động, cách kể chuyện hiện đại nhưng không được đánh mất giá trị cốt lõi của công tác giáo dục thiếu nhi", cô Nguyễn Thị Nghĩa cho biết.

Có lẽ, hành trình nửa thế kỷ ấy còn là thành công của sự tiếp nối giữa các thế hệ. Từ cô Nguyễn Thị Nghĩa - đầu tàu đầu tiên, lớp phóng viên, họa sĩ ban đầu đến đội ngũ hôm nay, mỗi thế hệ đều có điểm chung là mong muốn mang đến những điều tốt đẹp cho thiếu nhi.

Cuộc gặp gỡ cùng cô Nguyễn Thị Nghĩa diễn ra trong bối cảnh vô cùng ý nghĩa, hướng đến chào mừng kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong (TNTP) Hồ Chí Minh (15-5-1941 - 15-5-2026) và kỷ niệm 50 năm ngày phát hành số báo đầu tiên của ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ (12-1-1977 - 12-1-2027). Những lời dặn dò từ cô Nguyễn Thị Nghĩa sẽ là tài sản vô giá cho đội ngũ những người thực hiện ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ nói riêng và báo thiếu nhi nói chung.

Bản thân cô Nghĩa cũng từng trải qua tuổi thơ vất vả khi ba mẹ đều qua đời sớm, cô và các chị em cùng nhau làm việc nhà, đãi đậu, xào nhân, gói bánh tét bánh ú, canh nồi nước rồi đi bán bánh lấy tiền đóng học phí. 

Vì thế cô luôn mong mỏi có thể chung tay cùng xã hội giúp đỡ thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn cải thiện cuộc sống, được tiếp xúc với những môi trường giáo dục lành mạnh và có điều kiện phát triển tốt hơn.

Cô Nguyễn Thị Nghĩa là Anh hùng Lao động, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc siêu thị Co-op Mart và là thành viên của Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TP.HCM. 

Nhiều năm qua, cô Nguyễn Thị Nghĩa hỗ trợ cho những học sinh có hoàn cảnh khó khăn bằng những suất học bổng, trợ cấp dinh dưỡng và hỗ trợ mua bảo hiểm y tế cho các em.

Từ năm 2019, cô bắt đầu triển khai chương trình học bổng dài hạn dành cho 6 học sinh. Những suất học bổng ấy không chỉ giúp các bạn giảm bớt gánh nặng chi phí học tập mà còn tiếp thêm động lực để vững tin trên hành trình chinh phục tri thức. Tổng kinh phí dành cho học bổng mỗi năm khoảng 65 triệu đồng.

Không dừng lại ở học bổng dài hạn, từ năm 2021, cô Nghĩa tiếp tục có thêm những hoạt động thiện nguyện hướng đến trẻ em khó khăn.

Gặp gỡ và trò chuyện cùng phóng viên nhí Dương Chí Lâm, cô Nguyễn Thị Nghĩa dành lời khen cho Lâm cũng như các bạn thiếu nhi thế hệ hôm nay rất tự tin, bản lĩnh, có khả năng tiếp thu tốt và cập nhật kiến thức nhanh chóng. 

Vì thế mà cô gửi gắm niềm tin vào thế hệ măng non hôm nay sẽ viết tiếp những truyền thống tốt đẹp của cha ông và trở thành những công dân có ích cho xã hội trong tương lai.