Phát huy vai trò của cựu chỉ huy Đội trưởng thành trong công tác bồi dưỡng thiếu nhi tại địa bàn dân cư

Từng là những cánh chim đầu đàn xuất sắc tại các Liên đội, nhưng khi bước vào bậc Trung học phổ thông, nhiều Chỉ huy Đội giỏi lại rơi vào khoảng trống "đứt gãy" phong trào tại địa phương.

Làm thế nào để đánh thức và tận dụng nguồn lực thanh xuân vô giá này, biến họ thành những người "truyền lửa" đắc lực cho công tác thiếu nhi trên địa bàn dân cư? Giải pháp "Tiếp nối - Truyền lửa" ra đời chính là lời giải cho bài toán thiết thực ấy.

Dấu ấn tuổi thơ và khát vọng người "giữ lửa"

Chào mọi người, tôi là Ngọc Xuân. Hiện tại, tôi đang gắn bó với vai trò là thành viên CLB phụ trách thiếu nhi trên địa bàn dân cư xã Nhà Bè.

Tuổi thơ của tôi trọn vẹn và ý nghĩa hơn khi được gắn liền với chiếc khăn quàng đỏ. Tôi luôn tự hào mình là một người trưởng thành từ tổ chức Đội. Những năm tháng thiếu thời, tôi không ngừng rèn luyện để chinh phục các hội thi Chỉ huy Đội giỏi các cấp, vinh dự trở thành đại biểu tham gia Hành trình "Em yêu Tổ quốc Việt Nam" năm 2019 và là đại biểu Hội đồng trẻ em thành phố. Quá trình thử sức tại vô số cuộc thi kỹ năng của Đội, Hội đã nuôi dưỡng trong tôi một tinh thần nhiệt huyết không bao giờ tắt.

Khi lớn lên, ngọn lửa yêu Đội ấy vẫn luôn cháy bỏng. Hai năm trước, dù chỉ mới là học sinh lớp 12, tôi đã quyết tâm tham gia Hội thi Phụ trách Đội giỏi lần thứ 14. Có sẵn đam mê và kinh nghiệm hoạt động phong trào, nhưng khi trực tiếp đứng ở vai trò người hướng dẫn, tôi không khỏi lúng túng và gặp nhiều khó khăn trong các nghiệp vụ sư phạm.

Nhưng với tôi đây chính là cơ duyên tuyệt vời nhất giúp tôi được gặp gỡ, làm việc và học hỏi trực tiếp từ các thầy cô Tổng phụ trách giàu kinh nghiệm đến từ nhiều ngôi trường khác nhau. Những bài học thực tế từ các thầy cô đã giúp tôi tháo gỡ những khó khăn, đồng thời trau dồi cả về kỹ năng lẫn chuyên môn.

Bản thân tôi vô cùng trân quý những giá trị mà tổ chức Đội mang lại. Với hành trang là kinh nghiệm thực tiễn cùng nghiệp vụ đang ngày một vững vàng, khát vọng lớn nhất của tôi là được tiếp tục "truyền lửa", giúp các thế hệ măng non mai sau càng thêm tin yêu và tự hào về tổ chức Đội.

Năm học 2025 - 2026 mang chủ đề "Thiếu nhi Thành phố Bác vững bước tiến vào kỷ nguyên mới", hướng tới kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội TNTP Hồ Chí Minh. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết: tổ chức Đội ở địa bàn dân cư phải có lực lượng phụ trách nòng cốt vững mạnh, sáng tạo để dẫn dắt phong trào và tạo ra những sân chơi mang tính giáo dục cao.

Điểm nghẽn tại địa bàn dân cư

Hiện nay, đội ngũ phụ trách thiếu nhi tại địa bàn dân cư thường xuyên biến động và thiếu kỹ năng chuyên môn Đội. Dù địa phương đã tổ chức gặp gỡ cựu Chỉ huy Đội nhưng hiệu quả chưa cao, do hình thức còn lẻ tẻ, thiếu sự tập hợp bài bản và chưa tạo không gian cho các em tự chủ.

Hệ quả là nguồn "chất xám" dồi dào từ những Chỉ huy Đội giỏi sau khi trưởng thành bị lãng phí do sự đứt gãy kết nối khi chuyển về sinh hoạt tại địa phương. Giải pháp "Tiếp nối - Truyền lửa" ra đời nhằm thiết lập lại sợi dây liên kết này.

Mô hình kỳ vọng đưa các em trở thành lực lượng nòng cốt, trực tiếp dẫn dắt và làm mới phong trào thiếu nhi tại chính nơi cư trú, từ đó giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt nhân sự chuyên môn hiện nay.

Biện pháp triển khai thực hiện: Hành trình "Tiếp nối" và "Truyền lửa"

Bước 1: "Tiếp nối" - Rà soát, tiếp nhận và tập hợp lực lượng

Chủ động kết nối: Không chờ các em tự tìm đến, Đoàn - Đội địa phương phải chủ động phối hợp chặt chẽ với Tổng phụ trách Đội các trường THCS để tiếp nhận danh sách Chỉ huy Đội trưởng thành.

Xây dựng "Mái nhà chung": Thành lập mô hình "Nhóm Cựu Chỉ huy Đội nòng cốt" trực thuộc Câu lạc bộ Phụ trách thiếu nhi địa bàn dân cư. Trực tiếp gửi thư ngỏ, nhắn tin mời các em (nay là học sinh THPT, sinh viên đại học) tham gia mạng lưới này, nhằm liên tục bổ sung "dòng máu" mới.

Bước 2: Truyền lửa" - Tạo không gian giao lưu

Đổi mới hình thức chương trình "Tiếp nối - Truyền lửa". Tổ chức các buổi tọa đàm định kỳ, mời các cựu Chỉ huy Đội chia sẻ kinh nghiệm rèn luyện, bí quyết chinh phục các hội thi Chỉ huy Đội giỏi cấp Xã/ Thành phố cho các em đội viên.

Xây dựng chuỗi chuyên đề kỹ năng (Nghi thức, Morse, Semaphore...) do chính các anh chị lớp trước đứng lớp, tạo sự gần gũi và truyền cảm hứng mạnh mẽ cho lứa đàn em

Bước 3: Phát huy năng lực thực tiễn tại địa bàn dân cư

Đây là bước đột phá để giữ chân lực lượng này. Các anh chị không chỉ về trường cũ hướng dẫn kỹ năng (nút dây, dịch mật thư...), mà cốt lõi là phải được trao quyền tự chủ. Hãy để chính "Nhóm cựu Chỉ huy Đội nòng cốt" lên ý tưởng, tự thiết kế, điều hành các sân chơi cuối tuần, Đêm hội Trăng rằm tại khu trọ...

Lực lượng này cũng sẽ đóng vai trò "phản ứng nhanh" hỗ trợ Hội trại truyền thống, huấn luyện kỹ năng công tác Đội, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà trường và Địa phương. Khi được làm chủ một dự án, các bạn sẽ cảm thấy hứng thú và gắn bó lâu dài.

Phụ trách Đội: Cầu nối và người giữ lửa

Trong việc vận hành mô hình này, người cán bộ Phụ trách Đội đóng vai trò then chốt:

+ Là "Cầu nối" vững chắc: Xóa bỏ khoảng cách hành chính giữa nhà trường và địa bàn dân cư; gắn kết chặt chẽ giữa thế hệ Đoàn viên và Đội viên.

+ Là "Người giữ lửa" tận tâm: Thấu hiểu tâm lý và áp lực của học sinh THPT để định hướng hoạt động linh hoạt, động viên kịp thời, giúp các em thấy rõ giá trị bản thân và gắn bó lâu dài

Đánh giá tính khả thi và dự kiến hiệu quả mang lại

1.Dự kiến hiệu quả của giải pháp:

Về lực lượng: Giải quyết bài toán thiếu hụt nhân sự chuyên môn tại địa bàn và tối ưu hóa nguồn lực "Cựu Chỉ huy Đội" tiềm năng.

Về phong trào: Nâng chất các buổi sinh hoạt hè và sân chơi cuối tuần thông qua những mô hình sáng tạo, bài bản, thu hút đông đảo thiếu nhi.

Về giá trị tinh thần: Thắp sáng tình yêu Đội và rèn luyện kỹ năng thực hành xã hội cho học sinh THPT, tạo nguồn cán bộ Đoàn chất lượng cao cho tương lai.

2.Tính khả thi và những lưu ý khi triển khai:

Giải pháp "Tiếp nối - Truyền lửa" có tính khả thi rất cao bởi không đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, mà chủ yếu dựa vào sự tâm huyết và công tác kết nối mạng lưới. Tuy nhiên, để triển khai thành công trong thực tiễn, cần lưu ý:

+ Tin tưởng và giao quyền: Đây là yếu tố quyết định. Cần tạo không gian mở để những người trẻ được "làm chủ" sân chơi của mình, từ đó họ sẽ phát huy tối đa sức sáng tạo.

+ Linh hoạt và bền bỉ: Học sinh THPT có lịch học tập khá dày đặc. Người phụ trách cần linh hoạt trong việc sắp xếp thời gian sinh hoạt chung, kết hợp cả hình thức trao đổi trực tuyến, tránh tạo áp lực thành tích để các em luôn giữ được niềm vui khi cống hiến.