Theo dòng ký ức của nữ biệt động Sài Gòn về thành phố mang tên Bác

Nhìn khoảnh khắc ấy, người chiến sĩ Biệt động Sài Gòn năm xưa không giấu được niềm xúc động. Nửa thế kỷ trước, khẩu pháo này là một phần của cuộc chiến giành độc lập. Hôm nay, nó trở thành hiện vật lịch sử để thế hệ trẻ tìm hiểu về quá khứ.

Với cô Nguyễn Thị Bích Nga, đây cũng là một lát cắt đặc biệt của hành trình 50 năm Thành phố Hồ Chí Minh mang tên Bác.

Cô gái 16 tuổi giữa lòng Sài Gòn

Ít ai biết rằng khẩu pháo cối 82 ly nay trở thành hiện vật lịch sử từng gắn với tuổi thanh xuân của cô Nguyễn Thị Bích Nga. Khi ấy, cô chỉ mới 16 tuổi.

Cô Nga nhớ mình sinh khoảng năm 1951 nhưng không rõ ngày tháng. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, lớn lên trong sự cưu mang của gia đình cha mẹ nuôi, năm 12 tuổi cô vào Sài Gòn mưu sinh.

Những lần được nghe và đọc thư chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng cô gái nhỏ. Khát vọng đất nước hòa bình và thống nhất thôi thúc cô tham gia cách mạng từ năm 15 tuổi.

“Lúc đó ai cũng muốn được chiến đấu. Có lần cô được chọn vào tổ dự bị chuẩn bị cho một trận đánh nhưng cuối cùng không được tham gia. Cô đã khóc rất nhiều vì tiếc”, cô nhớ lại.

Trong ký ức của cô Nga, Sài Gòn những năm ấy là nơi chiến tranh hiện diện trong từng góc phố, từng mái nhà. Với nhiều thanh niên cùng thế hệ, được góp sức cho ngày đất nước thống nhất là niềm mong mỏi lớn nhất.

Ngày nghe tin giải phóng trong tù

Năm 1967, khi mới 16 tuổi, cô Nguyễn Thị Bích Nga cùng đồng đội đóng vai vợ chồng mới cưới, thuê nhà tại khu vực Vườn Chuối (quận 3 cũ) để chuẩn bị cho trận pháo kích vào Sở chỉ huy của tướng Mỹ Westmoreland.

Sau nhiều tháng bí mật vận chuyển, cất giấu vũ khí và nghiên cứu địa hình, rạng sáng tháng 2-1967, những quả đạn cối 82 ly từ căn nhà nhỏ giữa lòng Sài Gòn đã tạo nên một trong những trận đánh gây tiếng vang của lực lượng Biệt động Sài Gòn.

Trên đường vào Sài Gòn để tham gia công tác chuẩn bị cho đợt 2 cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, cô bị địch bắt. Bị chuyển qua nhiều nhà giam khác nhau trước khi bị đày ra Côn Đảo, cô phải chịu những trận tra tấn khốc liệt, cùng với đó là nỗi đau khi nhiều đồng đội từng sát cánh chiến đấu đã mãi mãi không trở về.

Thế nhưng, điều cô nhớ nhất sau những năm tháng tù đày không phải là đòn roi hay những ngày biệt giam, mà là khoảnh khắc nghe tin đất nước thống nhất khi vẫn đang bị giam giữ tại Côn Đảo.

Từ trong trại giam, các cô chú nghe được tin địch đầu hàng, mừng lắm nhưng vẫn chưa dám tin. Đến khi cả đảo cùng nổi dậy, cô chú mới thực sự tin rằng đất nước đã hòa bình. Cô kể ra khỏi trại tù, ai cũng ôm nhau khóc.

Thành phố mang tên Bác - Một dấu mốc đặc biệt

Theo cô Nga, việc thành phố chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh vào năm 1976 là một dấu mốc đặc biệt. Với cô, tên gọi ấy luôn nhắc nhở các thế hệ người dân về trách nhiệm gìn giữ, xây dựng và phát triển thành phố xứng đáng với tình cảm và kỳ vọng mà Bác Hồ dành cho.

Từ một thành phố còn nhiều khó khăn sau ngày giải phóng, TP.HCM hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới với những công trình hiện đại, hệ thống giao thông ngày càng phát triển và nhịp sống năng động.

Là người gắn bó với thành phố qua nhiều giai đoạn, cô Nga không khỏi bồi hồi khi nhớ về những địa danh quen thuộc như tượng Trần Nguyên Hãn, chợ Bến Thành. Nơi từng in dấu ký ức của nhiều thế hệ người dân nay đã trở thành khu vực giao thông hiện đại với tuyến metro đầu tiên của thành phố.

Hằng ngày, cô vẫn đi xe buýt điện, tham gia công tác tại khu phố và làm quen với nhiều ứng dụng công nghệ để phục vụ công việc.

“Người lớn tuổi như cô cũng phải học nhiều lắm nhưng thấy rất hay. Bây giờ những tiện ích công nghệ, các dịch vụ công trực tuyến hay phương thức quản lý hiện đại đã giúp nhiều công việc được giải quyết nhanh chóng hơn trước, người dân cũng đỡ vất vả hơn”, cô chia sẻ.

Thành phố của những thế hệ tiếp nối

Nhìn thành phố ngày càng hiện đại, cô càng cảm nhận rõ giá trị của hòa bình và những thành quả mà nhiều thế hệ người dân đã cùng nhau xây dựng suốt 50 năm qua.

Những năm gần đây, cô vẫn thường tham gia các buổi giao lưu, kể chuyện truyền thống cho học sinh. Cô cũng vui khi thấy con cháu tích cực tham gia hoạt động Đoàn, tìm hiểu lịch sử và tự hào về thành phố nơi mình đang sống.

Nửa thế kỷ sau ngày mang tên Bác, TP.HCM không chỉ đổi thay trên từng con đường, góc phố, thành phố còn được tiếp nối bằng những thế hệ trẻ trưởng thành trong hòa bình, điều mà lớp người đi trước đã dành cả tuổi thanh xuân để vun đắp.