Đồng hành cùng con: Một phụ huynh hạnh phúc bắt đầu từ một con người hạnh phúc

Chương trình Phụ huynh - Bạn đồng hành cùng con do Khối ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ (báo Tuổi Trẻ) phối hợp cùng Công ty Bayer Việt Nam tổ chức. Đây là hoạt động tiếp nối chương trình Gọi tên cảm xúc dành riêng cho học sinh vào ngày 5-1 tại Trường THCS Nguyễn Văn Tố.

Chương trình đã cung cấp những lý giải, góc nhìn đa chiều về cách gỡ rối khúc mắc trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Từ đó xây dựng sợi dây liên kết tin cậy, giúp các em học sinh có điểm tựa tinh thần vững chắc ngay tại gia đình.

Những điểm mấu chốt trong hành trình đồng hành với con

Tại chương trình Phụ huynh - Bạn đồng hành cùng con, TS tâm lý Tô Nhi A (Giảng viên Trường đại học Luật TP.HCM) cho biết hai điều kiện ảnh hưởng đến sự đồng hành cùng con của cha mẹ là hình ảnh bên ngoài và năng lực từ bên trong. 

Trong đó, hình ảnh bên ngoài qua thời gian phải được xây dựng một cách chủ đích để tạo mối quan hệ gắn kết với con như nụ cười hiền từ, ánh mắt trìu mến; hành động thể hiện tình cảm như choàng vai, xoa đầu khen ngợi,...

Tuy nhiên không ít cha mẹ bỏ quên yếu tố này do ảnh hưởng từ vô thức cộng đồng mà mặc định gia đình là nơi an toàn nhất, an toàn đến mức không cần phải chăm sóc.

"Bản thân chúng ta không dám lớn tiếng với người ngoài nhưng sẵn sàng lớn tiếng với người nhà", cô Tô Nhi A nói.

Vượt xa hơn cả yếu tố bên ngoài là năng lực từ bên trong bao gồm các năng lực lắng nghe mà không phán xét; năng lực cập nhật xu hướng của con trẻ; trình bày vấn đề mà không bị cảm xúc nhất thời thao túng;...

Cô Tô Nhi A nhận định một trong những rào cản của cha mẹ trong việc giáo dục cảm xúc cho con, đặc biệt là học sinh cấp 2 chính là khoảng trống hiểu biết về sự đa dạng của cảm xúc. "Không thể giáo dục cảm xúc cho con khi chúng ta không biết những cảm xúc nào đang tồn tại, không thể gọi tên chính xác hay nhận điện mức độ của cảm xúc đó", cô nhấn mạnh.

Bên cạnh giới thiệu về vòng tròn cảm xúc, cô Tô Nhi A lý giải thêm về tâm lý con người, trong đó có cảm xúc từ góc độ sinh lý thần kinh và trải nghiệm xã hội.

Theo đó cha mẹ cần hiểu rằng, với sự khác biệt trong cách nhìn và nhu cầu của từng thế hệ thì không thể áp đặt trải nghiệm xã hội của bản thân lên con cái. Bản thân mỗi người đều có 5 bậc nhu cầu bao gồm được sinh tồn, được an toàn, được giao tiếp, được tôn trọng, được thể hiện.

Mỗi đứa trẻ sẽ có những biểu hiện bên ngoài liên quan đến một trong số những nhu cầu này. Sự tinh tế của cha mẹ là nhận diện được con mình cần gì. Việc đáp ứng đúng nhu cầu của con là cách xây dựng hòa khí trong mối quan hệ gia đình.

"Nếu như thế hệ trước đây quan tâm đến nhu cầu được sinh tồn, được an toàn thì với các em nhỏ bây giờ, các em muốn biết rằng mình là ai, mình phải được thể hiện, được lắng nghe; có không gian tỏa sáng;...", cô Tô Nhi A chia sẻ.

"Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình"

Cô Đặng Thị Lệ Huyền (mẹ của học sinh lớp 6/9) trăn trở khi các con luôn so sánh mình với phụ huynh khác. Các con trách rằng vì sao có những điều mà gia đình khác cho phép như chơi game 7 tiếng; được mua điện thoại, máy tính bảng nhưng với cô Huyền thì lại khó khăn, không cho phép.

Giải đáp thắc mắc này, cô Tô Nhi A cho biết, trước hết phụ huynh phải thể hiện cho các con thấy rằng cha mẹ ở cùng một phe với mình. Tức là cha mẹ có sự ủng hộ, lắng nghe những mong muốn của con. 

TS Tô Nhi A nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cha mẹ phải cùng con đàm phán về những điều muốn thiết lập trong gia đình để hướng đến sự đồng thuận từ hai phía.

Bên cạnh đó nếu cha mẹ muốn con thay đổi các thói quen hay hành vi chưa đúng thì phải đưa ra những những giải pháp thay thế, dành thời gian cùng con nhiều hơn.

"Ví dụ như nếu chúng ta muốn con giảm thời gian chơi game từ 7 tiếng xuống 3 tiếng, vậy 4 tiếng còn lại con sẽ làm gì? Ta có thể lấp đầy khoảng thời gian trống đó bằng các phương án do chính con lựa chọn. Có bé chọn học vẽ, có bé muốn học bơi, bạn khác lại muốn tham gia câu lạc bộ,...", cô Tô Nhi A giải thích thêm.

Cô Lệ Huyền cho biết, chính việc tham gia chương trình đã giúp cô thấu hiểu sâu sắc một điều rằng: "Muốn con hạnh phúc thì mình phải hạnh phúc". Nhìn con sửa mình, bản thân cô sẽ phải điều chỉnh lại những vấn đề mà bản thân gặp phải trước khi kỳ vọng con phải thay đổi trước.

Cô Huyền khẳng định ý nghĩa mà chương trình Phụ huynh - Bạn đồng hành cùng con mang lại cho cô và các phụ huynh khác khi đã cung cấp hệ thống kiến thức để cô lý giải thêm về các cấu trúc não bộ, tâm sinh lý, mối quan hệ xã hội xung quanh để có cách hành xử phù hợp với con thay vì chỉ phản ứng theo phản ứng bộc phát.

Chú Phan Nhật Quang Huy (phụ huynh học sinh lớp 6/3) ấn tượng với phần chia sẻ về sự khác biệt trong nhu cầu và góc nhìn của 4 thế hệ khác nhau như Gen X, Gen Y, Gen Z và Gen Alpha.

"Từ góc độ này, bản thân chú phải tự nhìn nhận lại mình, cập nhật thêm để đồng dạng với con. Từ đó có thể giúp việc giao tiếp của cha mẹ với con cái trở nên tốt hơn, tránh đi việc áp đặt suy nghĩ lên con", chú Quang Huy chia sẻ.