Âm thanh líu lo, rầm rì, chíu chít trên bãi biển hòa cùng tiếng sóng biển rì rào như bản hòa âm độc đáo mà không từ ngữ nào có thể miêu tả được sự thú vị của nó. 

Đó như lời thăm hỏi sức khỏe của những người bạn, những người đồng hành với nhau vượt qua chặng đường bay dài hàng ngàn kilomet từ phương Bắc xa xôi như Siberi, viễn đông Nga hay các vùng đất của Bắc Âu đến Cần Giờ.

Thật ra mùa di cư của các loài chim biển đến khá sớm, từ khoảng giữa tháng 9 đã bắt đầu những đợt di cư đầu tiên. Cho đến tháng 12, tháng 1 và tháng 2 năm sau là cao điểm, lúc người dân Cần Giờ, ngư dân sống ven biển quan sát được số lượng nhiều nhất, số loài chim di cư đa dạng nhất.

 Chim biển di cư gồm các loài có đời sống gắn liền với vùng ven biển, có hoạt động tìm thức ăn trên bãi triều ven biển, thực hiện di chuyển theo mùa đều đặn giữa nơi sinh sản và nơi trú đông, thường theo hướng từ các vùng Bắc bán cầu xuống Nam bán cầu để trú đông.

Nguyên nhân dẫn đến hành vi di cư của các loài chim biển là do khí hậu thay đổi bất lợi như quá lạnh (mùa đông), nguồn thức ăn bị khan hiếm.

Khái niệm chim biển di cư (shorebird) còn khá mới mẻ với mọi người. 

Khoảng 5 năm gần đây, nhờ chuyên gia Điểu học, các công ty du lịch sinh thái, các sở ban ngành, các nhiếp ảnh gia yêu thiên nhiên… đã tổ chức các sự kiện, tài trợ các hoạt động nghiên cứu, khảo sát, cuộc thi ảnh hay đăng bài báo cáo khoa học trong và ngoài nước đã giúp nâng cao hiểu biết, gia tăng mức độ quan tâm của cộng đồng với đối tượng chim biển di cư này.

Thật thú vị khi tại huyện Cần Giờ, địa phận thuộc TP.HCM, trong năm 2024 đã ghi nhận sự xuất hiện của một loài chim biển di cư quý hiếm, xếp vào bậc En (Endangered), tức là loài có nguy cơ bị tuyệt chủng cao.

Rẽ mỏ thìa tên tiếng Anh là Spoon-billed Sandpiper hay còn được gọi với cái tên đáng yêu là Spoony. Loài chim đang bị đe dọa tuyệt chủng, trên toàn thế giới chỉ còn khoảng 500 - 600 cá thể (con) trong điều kiện hoang dã. Đây là món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho Cần Giờ.

Nếu có niềm đam mê thiên nhiên và chim hoang dã, các bạn hãy tham gia một chuyến trải nghiệm vào mùa di cư cao điểm tầm tháng 12 này cho đến tháng 2 năm sau. 

Các bạn có thể quan sát được tầm hơn 20 loài chim biển di cư với số lượng hàng ngàn cá thể tùy loài, trông như ngày hội. Thật tuyệt vời nếu bạn được đi cùng chuyên gia, hướng dẫn viên có kinh nghiệm. 

Qua những chuyến khảo sát thực địa, hầu hết người dân đều yêu quý và bảo vệ chim biển nhưng đâu đó vẫn còn số ít người gây nguy hiểm cho chúng bởi:

• Những tấm lưới mờ, lưới tàng hình (mist nets) dùng để bắt chim ăn thịt hoặc để bảo vệ thủy sản trong ao nuôi.

• Hoạt động săn bắn chim hoang dã trái phép.

• Vấn nạn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi, vứt bao bì chứa thuốc bảo vệ thực vật tràn lan ra biển mà không thu nhặt để xử lý rác độc hại… 

Để có hành động bảo vệ chim biển di cư, chúng ta cần phải hiểu giá trị cụ thể mà chúng mang lại cho con người.

• Với tự nhiên chúng mang lại sự đa dạng trong hệ sinh thái và giúp cân bằng hệ sinh thái tự nhiên, duy trì tính ổn định của chuỗi thức ăn.

• Với con người việc có mặt của chim biển di cư đánh giá được môi trường tốt, giúp ngành du lịch phát triển bền vững trong tương lai.

• Riêng cá nhân từng người khi được nhìn ngắm, nghe tiếng chim hót mang lại sự thư thả, giảm căng thẳng, tái tạo năng lượng làm việc hiệu quả.

• Với lứa tuổi học sinh giúp gia tăng kiến thức, nhận thức về thiên nhiên.

• Những trường hợp đặc biệt với trẻ tự kỷ, gặp vấn đề tâm lý, việc ngắm chim nói riêng và các loài động vật nói chung giúp trẻ cởi mở hơn, nhanh chóng hòa nhập với cộng đồng.

Bên cạnh đó vẫn còn rất nhiều giá trị khác…