Học nhiều mà kết quả không cao: liệu có phải bạn đang học tập cực đoan?

Học sao để không "burn out"?

Thời điểm hiện tại, đặc biệt là các bạn 2K8 phải chuẩn bị cho nhiều kỳ thi như học kỳ II, thi tốt nghiệp THPT, thi Đánh giá năng lực... Liệu bạn có đang rơi vào tình trạng học cực đoan, phản khoa học và kém hiệu quả?

Mực Tím trò chuyện cùng thạc sĩ tâm lý Nguyễn Ngọc Hồng Trúc để tìm ra câu trả lời:

* Thưa thạc sĩ, dấu hiệu nhận biết teen đang rơi vào xu hướng học tập cực đoan là gì?

Có một số dấu hiệu như mất kết nối xã hội: Từ chối mọi cuộc vui, không trò chuyện với gia đình và bạn bè, chỉ dành thời gian cho sách vở.

Tâm lý “tội lỗi”: Cảm thấy bứt rứt, lo âu quá mức hoặc tự trách bản thân nếu lỡ nghỉ ngơi dù chỉ 15 phút.

Rối loạn nhịp sinh học: Thức trắng đêm thường xuyên, bỏ bữa hoặc ăn vội vàng ngay tại bàn học. Hiệu suất giảm dần, dù đã học 12 tiếng nhưng thời gian thực sự tập trung rất ít, đọc đi đọc lại một trang sách mà không hiểu.

* Học nhiều một cách cực đoan có thực sự mang lại điểm cao?

Khoa học chỉ ra rằng não chúng ta có giới hạn trong khả năng hấp thụ thông tin. Khi học quá nhiều và liên tục, não rơi vào trạng thái bão hòa, thiếu thời gian củng cố mà quá trình này chủ yếu diễn ra khi ngủ và nghỉ ngơi. Điểm số có thể cao nhất thời, nhưng kiến thức sẽ nhanh chóng bị quên, tư duy sáng tạo bị hạn chế.

* Hệ quả của việc học tập cực đoan kéo dài là gì?

Việc này giống như “vắt kiệt” một cỗ máy mà không bảo trì. Trí tuệ bạn sẽ bị giảm khả năng tập trung, tư duy logic trở nên chậm chạp. Về thể chất, suy yếu hệ miễn dịch, dễ mắc các bệnh về mắt, cột sống, đặc biệt là rối loạn hormone do thiếu ngủ. Cảm xúc cũng dễ cáu gắt, nhạy cảm quá mức hoặc trở nên vô cảm.

Học tập cực đoan có thể dẫn đến hội chứng “burnout”, đó là cảm giác trống rỗng, mất động lực và ý nghĩa của việc học. Ngoài ra còn có nguy cơ rối loạn lo âu và trầm cảm do áp lực tự thân quá lớn, lệch lạc trong việc đánh giá giá trị bản thân.

* Vậy teen cần cải thiện và cân bằng như thế nào?

Khi nhận thấy mình đang quá tải, hãy áp dụng quy tắc “lùi một bước để tiến hai bước”:

* Học theo chu kỳ (pomodoro): Học 25 - 50 phút, nghỉ 5 - 10 phút để não bộ “reset”.

* Ưu tiên chất lượng hơn số lượng: Học ít hơn nhưng tập trung cao hơn.

* Lắng nghe cơ thể: Khi mắt mỏi, đầu đau, đó là tín hiệu não bộ đang “biểu tình”, hãy dừng lại.

* Cảm ơn thạc sĩ!