Ngày 17-1, tại Trường THPT Trung Phú (xã Phú Hòa Đông, TP.HCM) diễn ra vòng chung kết Ngày hội Văn học và Cuộc sống năm 2026.

Tại khu vực sảnh, hình ảnh "ông đồ" Huỳnh Gia Bảo (lớp 12XH2) và "bà đồ" Nguyễn Thị Thanh Nhàn (12TN12) luôn tay mài mực, tặng chữ cho bạn bè đã trở thành tâm điểm chú ý.

Cách đó không xa, khu vực gieo quẻ, cây ước nguyện và giàn tâm thư luôn chật kín học sinh đến tham quan, trải nghiệm và lưu giữ những khoảnh khắc check-in ấn tượng.

Dọc khu vực hành lang dẫn ra sân khấu chính, những bức tranh minh họa tác phẩm văn học được trưng bày khéo léo như một lời chào mời "du khách" bước vào thế giới của trí tưởng tượng.

Trong không khí hào hứng đó, phát biểu khai mạc ngày hội, thầy Lê Đức Chinh (Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng nhà trường) đã bày tỏ niềm tự hào và gửi gắm những lời động viên chân thành đến học trò: "Thầy cô ghi nhận những nỗ lực sáng tạo và tinh thần đoàn kết đáng khen của các em trong suốt nhiều tuần qua.

Dù kết quả đội thi của lớp cao hay thấp, nhà trường luôn trân trọng những chiêm nghiệm cá nhân và cách các em tự tin thể hiện những gì thầy cô đã truyền đạt".

"Cân não" trên sân khấu hùng biện

Một trong những điểm nhấn nổi bật của ngày hội là phần chung kết cuộc thi "Hùng biện văn học" với format hoàn toàn mới. Thay vì chỉ trình bày quan điểm một chiều, các thí sinh bước vào những lượt tranh biện đối kháng, phản biện trực tiếp và ứng biến liên tục trước câu hỏi của ban giám khảo.

Từ những vấn đề quen thuộc trong đời sống học đường như nên dùng sách in hay tài liệu điện tử, đến các chủ đề mở gắn với đời sống xã hội như thiện nguyện, bảo vệ môi trường…, thí sinh đã thể hiện khả năng lập luận, tư duy phản biện và liên hệ văn học với thực tiễn.

Không khí tại khu vực cổ vũ cũng trở nên sôi nổi khi nhiều bạn chia thành team ủng hộ và team phản đối, cùng bàn luận rôm rả.

Ở vòng chung kết, hai thí sinh xuất sắc nhất bước vào phần thi ứng biến, nơi cái tôi văn học và khả năng tư duy độc lập được thể hiện rõ nét.

Với phần thể hiện thuyết phục - cái nhìn rất sâu sắc về sự gắn kết giữa văn chương và vận mệnh xã hội, bạn Lương Kiến Văn (lớp 10XH1) đã giành ngôi quán quân cuộc thi.

Những nhân vật bước ra từ trang sách

Nếu hùng biện là sân chơi để teen nói lên suy nghĩ thì "Tái hiện tác phẩm văn học" lại là không gian để các bạn kể lại câu chuyện bằng cảm xúc và hình ảnh, thông qua 7 vở kịch do các đội thi tự dàn dựng và biểu diễn.

Khán giả vừa kịp bật cười với sự trào phúng, kệch cỡm trong Hạnh phúc của một tang gia (trích tiểu thuyết Số đỏ), ngay sau đó đã phải rơi lệ trước nỗi đau và tình cha con thiêng liêng trong trích đoạn Chiếc lược ngà (nhà văn Nguyễn Quang Sáng), hay như Ánh sáng còn lại (cảm tác từ tác phẩm Bà lão lòa, nhà văn - nhà báo Vũ Trọng Phụng) đã khắc họa chân thực kiếp người cùng khổ và sự băng hoại lương tâm trong một xã hội nghèo đói đến tàn khốc...

Đặc biệt, hình tượng liệt sĩ - bác sĩ Đặng Thùy Trâm qua các tiết mục Ngọn lửa tuổi 20 hay Nhật ký Đặng Thùy Trâm đã được các bạn học sinh tái hiện đầy xúc động: giữa bom đạn khốc liệt và nỗi đau chiến tranh, hình ảnh nữ bác sĩ hiện lên với khí phách bất khuất cùng một tâm hồn nhân văn, cao đẹp.

Bên cạnh đó, hoạt động "Hội diễn văn nghệ" với các tiết mục múa lấy cảm hứng từ tác phẩm văn học, hình tượng nhân vật và chất liệu văn hóa dân gian cũng để lại nhiều ấn tượng.

Các phần trình diễn của 15 đội thi đã cho thấy sự sáng tạo, tinh thần dấn thân của học sinh Trung Phú khi tự tin đưa văn học vào nghệ thuật biểu diễn.

Những "nhịp cầu" nối dài giá trị cũ

Để có được một buổi sáng bùng nổ, tập thể giáo viên và học sinh Trường THPT Trung Phú đã trải qua một hành trình dài từ cuối tháng 11-2025.

Theo cô Nguyễn Thị Mộng Tuyền (Giáo viên Ngữ văn nhà trường, thành viên Ban Tổ chức), cái tên "Văn học và Cuộc sống" chính là kim chỉ nam cho mọi hoạt động.

Cô Tuyền tâm sự: "Văn học không chỉ tồn tại trong những trang sách, nó là một phần của cuộc đời thực. Trong một thế giới mà công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang chiếm ưu thế, những rung cảm từ ngôn từ vẫn cần được khơi dậy ở các em.

Sau mỗi mùa lễ hội, tôi thấy các em yêu môn văn hơn, tự tin hơn và quan trọng là ngày hội còn giúp học trò mở rộng định hướng nghề nghiệp ở nhiều lĩnh vực như MC, báo chí, truyền thông... Những bạn còn đang mông lung sẽ thấy văn chương không hề mơ hồ mà cực kỳ thực tế".

Điều khiến thầy cô cảm thấy ấm lòng nhất chính là sự dấn thân của học sinh: các bạn tự tay dàn dựng video, tập kịch, tranh luận về từng từ khóa.

"Các em được sống trong những kỷ niệm đẹp của thời niên thiếu, rèn được kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, tư duy sáng tạo - ‘vốn liếng’ quan trọng sẽ theo các em suốt hành trình sau khi rời ghế nhà trường", cô Tuyền chia sẻ thêm.

Giữ vai trò MC ngày hội, bạn Bùi Gia Hân (lớp 11XH1) hào hứng: "Không khí hôm nay quá náo nhiệt! Để chuẩn bị, mình phải tập đọc kịch bản rất nhiều, làm sao để giọng đọc truyền tải đúng tâm huyết mà các lớp gửi gắm trong mỗi tiết mục".

Gia Hân thừa nhận, chính ngày hội đã giúp bạn "làm mới" lại góc nhìn về văn học Việt Nam.

"Có những tác phẩm kinh điển như Tắt lửa lòng với câu chuyện của Lan và Điệp, lứa tuổi tụi mình rất hiếm khi nghe hay xem. Nhưng nhờ các bạn tái hiện trên sân khấu theo cách rất riêng, mình mới thấy văn học nước mình tuyệt vời đến thế.

Ngày hội giống như nhịp cầu nối dài những giá trị cũ mà tụi mình đôi khi bỏ quên, khiến mọi người muốn tìm hiểu và tìm đọc nhiều hơn", bạn thổ lộ.